Wskaźnik objawów zgłaszanych przez pacjenta w zespole Sjögrena (ESSPRI), ang. EULAR Sjögren’s Syndrome Patient Reported Index (ESSPRI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Wskaźnik objawów zgłaszanych przez pacjenta w zespole Sjögrena (ESSPRI)?
Wskaźnik objawów zgłaszanych przez pacjenta w zespole Sjögrena (ESSPRI) to krótka miara trzech najbardziej dokuczliwych objawów tej choroby: suchości, zmęczenia i bólu stawów lub mięśni kończyn. Pacjent ocenia każdy z nich w skali numerycznej 0–10 w odniesieniu do ostatnich 2 tygodni, a wynik to średnia trzech ocen. ESSPRI opracowali eksperci EULAR (Seror i wsp., 2011) jako uzupełnienie wskaźnika ESSDAI, który ocenia aktywność narządową choroby.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
ESSPRI stosuje się u dorosłych z pierwotnym zespołem Sjögrena – w poradniach reumatologicznych na kolejnych wizytach oraz w badaniach klinicznych, w których objawy zgłaszane przez pacjenta są ważnym punktem końcowym. Zwykle wypełnia się go razem z oceną aktywności choroby wskaźnikiem ESSDAI. Wypełnienie zajmuje mniej niż minutę, dlatego łatwo włączyć go do rutynowej oceny.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent odpowiada na trzy pytania, zaznaczając na skali 0–10 nasilenie objawów w ciągu ostatnich 2 tygodni: suchości (m.in. oczu, jamy ustnej i skóry), zmęczenia oraz bólu stawów lub mięśni ramion i nóg, gdzie 0 oznacza brak objawu, a 10 – najsilniejsze wyobrażalne nasilenie. Wynik ESSPRI to średnia arytmetyczna trzech ocen (0–10). Poszczególne składowe warto zapisywać także osobno, bo mogą zmieniać się niezależnie od siebie.
Wskaźnik objawów zgłaszanych przez pacjenta w zespole Sjögrena (ESSPRI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza większe nasilenie objawów. Według Serora i wsp. (2016) wynik poniżej 5 pkt odpowiada stanowi objawów akceptowalnemu dla pacjenta (PASS), a minimalna istotna klinicznie poprawa to zmniejszenie wyniku o co najmniej 1 pkt lub o 15% wartości wyjściowej.
ESSPRI słabo koreluje z aktywnością narządową ocenianą przez lekarza, dlatego wysoki wynik nie musi oznaczać aktywnej choroby układowej – zmęczenie i ból mogą wynikać np. z depresji, fibromialgii czy zaburzeń snu.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
ESSPRI mierzy objawy zgłaszane przez pacjenta i nie rozpoznaje choroby. Wskaźnik ma dobrą rzetelność, ale słabo koreluje z aktywnością narządową (ESSDAI), dlatego oba narzędzia stosuje się równolegle.
Publikacja źródłowa: Seror R i wsp., Ann Rheum Dis 2011; Seror R i wsp., Ann Rheum Dis 2016 (progi).
Podobne skale i kwestionariusze
Aktywność narządową zespołu Sjögrena ocenia lekarz za pomocą wskaźnika ESSDAI. Zmęczenie dokładniej mierzą Skala Nasilenia Zmęczenia (FSS) i kwestionariusze FACIT, a jakość życia – Kwestionariusz SF-36. Objawy suchego oka ocenia kwestionariusz OSDI, a suchość jamy ustnej – Xerostomia Inventory. Współwystępujący lęk i depresję mierzy Szpitalna Skala Lęku i Depresji (HADS).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
