Badanie neurologiczne niemowląt wg Hammersmith (HINE), ang. Hammersmith Infant Neurological Examination (HINE) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Badanie neurologiczne niemowląt wg Hammersmith (HINE)?
Badanie neurologiczne niemowląt wg Hammersmith (Hammersmith Infant Neurological Examination, HINE) to standaryzowane badanie neurologiczne niemowląt. Obejmuje 26 elementów w pięciu obszarach: nerwy czaszkowe, postawa, ruchy, napięcie mięśniowe oraz odruchy i reakcje. Każdy element punktuje się 0–3, a wynik globalny wynosi 0–78. Dodatkowo opisuje się kamienie milowe rozwoju ruchowego i zachowanie. Wartości optymalne wyniku opisali Haataja i wsp. (1999).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
HINE stosuje się u niemowląt w wieku 2–24 miesięcy, zwłaszcza z grup ryzyka (wcześniactwo, encefalopatia niedotlenieniowo-niedokrwienna). Razem z oceną General Movements i MRI jest rekomendowane do wczesnego wykrywania mózgowego porażenia dziecięcego; stosuje się je też w rdzeniowym zaniku mięśni (SMA).
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badanie wykonuje się u niemowlęcia w stanie czuwania, najlepiej między karmieniami; trwa ok. 10–15 minut. Badający ocenia kolejno: nerwy czaszkowe (m.in. mimikę, ruchy gałek ocznych, reakcje na dźwięk i obraz, ssanie i połykanie), postawę w różnych pozycjach, ilość i jakość ruchów spontanicznych, napięcie mięśniowe (m.in. objaw szala, kąt podkolanowy, kąt przywodzicieli, podciąganie za ręce do siadu) oraz odruchy i reakcje (m.in. odruchy ścięgniste, reakcje podporowe i obronne).
Każdy z 26 elementów ocenia się na 0–3 pkt na podstawie rysunków i opisów w formularzu; zaznacza się też asymetrie. Druga część formularza dokumentuje osiągnięte kamienie milowe rozwoju ruchowego, a trzecia – stan behawioralny dziecka.
Badanie neurologiczne niemowląt wg Hammersmith (HINE) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik globalny HINE mieści się w zakresie 0–78 pkt. U niemowląt z populacji niskiego ryzyka za wyniki optymalne przyjmuje się zwykle ≥67 pkt w 6. miesiącu, ≥70 pkt w 9. miesiącu i ≥73 pkt w 12. miesiącu życia (u wcześniaków – według wieku skorygowanego). Wynik poniżej wartości optymalnych nie oznacza diagnozy, ale wymaga obserwacji i ewentualnie wczesnej interwencji.
W przewidywaniu mózgowego porażenia dziecięcego (MPD) szczególne znaczenie ma wynik <57 pkt w wieku 3 miesięcy, który wiąże się z wysokim ryzykiem MPD. U dzieci z rozpoznanym MPD wynik <40 pkt sugeruje cięższą postać (zwykle brak samodzielnego chodu). Interpretację uzupełnia liczba asymetrii oraz ocena kamieni milowych.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W systematycznym przeglądzie i wytycznych międzynarodowych dotyczących wczesnego rozpoznawania MPD (Novak i wsp., JAMA Pediatrics, 2017) HINE wskazano – obok oceny General Movements i MRI – jako jedno z najdokładniejszych narzędzi przed 5. miesiącem życia, z czułością rzędu 90%.
Dokładność zależy od wieku badania i populacji (wcześniaki, dzieci po encefalopatii niedotlenieniowo-niedokrwiennej). Wyniki HINE zawsze łączy się z wywiadem, obrazowaniem i obserwacją rozwoju w czasie (Romeo i wsp., Dev Med Child Neurol, 2016).
Publikacja źródłowa: Haataja L i wsp., J Pediatr 1999; Romeo DM i wsp., Dev Med Child Neurol 2016 (przegląd).
Podobne skale i kwestionariusze
We wczesnej ocenie neurologicznej niemowląt HINE łączy się najczęściej z oceną ruchów ogólnych (General Movements) metodą Prechtla, zwłaszcza do 5. miesiąca życia. Rozwój ruchowy opisują też Skala Motoryczna Niemowląt Alberta (AIMS) i Skale Rozwoju Motorycznego Peabody (PDMS-2), a szerszy rozwój psychoruchowy – Skale Rozwoju Niemowląt i Małych Dzieci Bayley (Bayley-4). Po rozpoznaniu mózgowego porażenia dziecięcego poziom funkcji ruchowych klasyfikuje się według GMFCS.
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.