Wielowymiarowa Skala Spostrzeganego Wsparcia Społecznego (MSPSS), ang. Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Wielowymiarowa Skala Spostrzeganego Wsparcia Społecznego (MSPSS)?
Wielowymiarowa Skala Spostrzeganego Wsparcia Społecznego (MSPSS) mierzy, w jakim stopniu osoba odczuwa, że może liczyć na wsparcie innych. Zawiera 12 stwierdzeń, po 4 dla trzech źródeł wsparcia: rodziny, przyjaciół i osoby znaczącej (bliskiej). Skala mierzy wsparcie spostrzegane, a nie faktycznie otrzymaną pomoc. Opracowali ją Zimet i wsp. (1988); polską adaptację przygotowały Buszman i Przybyła-Basista (2017).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
MSPSS stosuje się u młodzieży i dorosłych – w psychologii klinicznej i psychologii zdrowia, psychiatrii, opiece nad chorymi przewlekle, opiece okołoporodowej, pracy socjalnej i badaniach naukowych. Pomaga ocenić zasoby społeczne pacjenta, zaplanować wsparcie i wskazać osoby zagrożone izolacją. Jest krótka i łatwa do wypełnienia – zajmuje to kilka minut. Sprawdza się także u osób starszych i w różnych kulturach.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany ocenia każde stwierdzenie w skali 1–7, od „zdecydowanie się nie zgadzam” do „zdecydowanie się zgadzam”. Stwierdzenia dotyczą m.in. tego, czy jest ktoś bliski, kto jest przy badanym, gdy go potrzebuje, czy rodzina stara się mu pomagać i czy może porozmawiać o swoich problemach z przyjaciółmi. Wynik każdej podskali – rodzina, przyjaciele, osoba znacząca – to średnia z czterech odpowiedzi, a wynik ogólny to średnia ze wszystkich 12 odpowiedzi (zakres 1–7). Niektórzy autorzy podają sumy punktów (12–84). Kwestionariusz wypełnia się samodzielnie.
Wielowymiarowa Skala Spostrzeganego Wsparcia Społecznego (MSPSS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza silniejsze poczucie wsparcia. W praktyce często stosuje się orientacyjny podział średnich: 1–2,9 – niskie, 3–5 – umiarkowane, 5,1–7 – wysokie spostrzegane wsparcie; w polskich badaniach wyniki można też odnieść do danych z adaptacji.
Porównanie podskal pokazuje, z którego źródła wsparcie jest najsłabsze – np. niski wynik w podskali rodziny przy wysokim w podskali przyjaciół. Niskie spostrzegane wsparcie wiąże się z większym ryzykiem depresji i gorszym radzeniem sobie z chorobą, dlatego może być wskazaniem do interwencji psychospołecznej.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
MSPSS mierzy spostrzegane wsparcie społeczne i nie ma progów diagnostycznych. W pracy Zimeta i wsp. (1988) skala miała wysoką spójność wewnętrzną (alfa 0,88) i rzetelność test–retest (0,85). Wyniki interpretuje się jako średnie dla trzech źródeł wsparcia i wynik ogólny.
Publikacja źródłowa: Zimet GD, Dahlem NW, Zimet SG, Farley GK, J Pers Assess 1988; Buszman K, Przybyła-Basista H, Polskie Forum Psychologiczne 2017 (wersja polska).
Podobne skale i kwestionariusze
Faktycznie otrzymywane wsparcie mierzy Inwentarz Społecznych Zachowań Wspierających (ISSB), a liczbę osób wspierających i zadowolenie ze wsparcia – Kwestionariusz Wsparcia Społecznego (SSQ). Funkcjonowanie rodziny i zadowolenie z jej wsparcia ocenia Rodzinny APGAR (Family APGAR), a poczucie osamotnienia – Skala Samotności UCLA (R-UCLA).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
