Kwestionariusz Wsparcia Społecznego (SSQ), ang. Social Support Questionnaire (SSQ) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz Wsparcia Społecznego (SSQ)?
Kwestionariusz Wsparcia Społecznego (SSQ) Sarasona mierzy dwa aspekty wsparcia: liczbę osób, na które badany może liczyć w różnych sytuacjach (dostępność wsparcia), oraz zadowolenie z otrzymywanego wsparcia. Pytania dotyczą m.in. tego, kto pomógłby w trudnej sytuacji, kto pocieszy, zaakceptuje badanego takim, jaki jest, i z kim można porozmawiać o problemach. Pełna wersja zawiera 27 pytań, a skrócona SSQ6 – 6. Kwestionariusz opracowali Sarason i wsp. (1983).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SSQ stosuje się u młodzieży i dorosłych – w psychologii zdrowia i psychologii klinicznej, pracy socjalnej, psychoterapii, opiece nad osobami przewlekle chorymi i ich opiekunami oraz w badaniach naukowych. Pomaga ocenić sieć wsparcia pacjenta i zaplanować działania, np. włączenie rodziny w terapię czy skierowanie do grup wsparcia. Wypełnienie pełnej wersji trwa ok. 15 minut, a SSQ6 – kilka minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Każde pytanie ma dwie części. Najpierw badany wymienia (inicjałami i z określeniem relacji, np. „matka”, „przyjaciel”) do 9 osób, na które może liczyć w danej sytuacji, albo zaznacza „nikt”. Następnie ocenia, jak bardzo jest zadowolony ze wsparcia w tej sytuacji, w skali 1–6, od „bardzo niezadowolony” do „bardzo zadowolony”.
Kwestionariusz Wsparcia Społecznego (SSQ) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Oblicza się dwa wyniki: liczbę osób wspierających (SSQN – średnia liczba osób wymienianych w odpowiedziach, 0–9) oraz zadowolenie ze wsparcia (SSQS – średnia ocen zadowolenia, 1–6). Kwestionariusz nie ma progów klinicznych; wyniki porównuje się w czasie lub między grupami. Niskie zadowolenie ze wsparcia wiąże się z gorszym zdrowiem psychicznym i większym ryzykiem depresji, a mała liczba osób wspierających – z izolacją społeczną.
Oba wyniki interpretuje się razem, bo nawet nieliczne, ale bliskie relacje mogą zapewniać dobre wsparcie.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
SSQ mierzy wsparcie społeczne i nie ma progów diagnostycznych. W pracy Sarasona i wsp. (1983) spójność wewnętrzna wynosiła ok. 0,97 dla liczby osób wspierających i 0,94 dla zadowolenia, a rzetelność test–retest ok. 0,90 i 0,83. Wersja skrócona SSQ6 zachowuje dobre właściwości.
Publikacja źródłowa: Sarason IG, Levine HM, Basham RB, Sarason BR, J Pers Soc Psychol 1983.
Podobne skale i kwestionariusze
Spostrzegane wsparcie ze strony rodziny, przyjaciół i bliskiej osoby mierzy Wielowymiarowa Skala Spostrzeganego Wsparcia Społecznego (MSPSS), a wsparcie w pracy – Skala wsparcia społecznego w miejscu pracy. Częstość otrzymywanych zachowań wspierających ocenia kwestionariusz ISSB. Subiektywne poczucie osamotnienia mierzy Skala Samotności UCLA (R-UCLA), a zadowolenie z relacji rodzinnych – Rodzinny APGAR (Family APGAR).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
