Wielowymiarowy Inwentarz Zmęczenia (MFI-20), ang. Multidimensional Fatigue Inventory (MFI-20) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Wielowymiarowy Inwentarz Zmęczenia (MFI-20)?
Wielowymiarowy Inwentarz Zmęczenia (MFI-20) to kwestionariusz samoopisowy, który opisuje zmęczenie w pięciu wymiarach: zmęczenie ogólne, zmęczenie fizyczne, zmęczenie psychiczne, obniżoną aktywność i obniżoną motywację. Dzięki temu pokazuje, czy problem dotyczy przede wszystkim ciała, umysłu, czy chęci do działania. Zawiera 20 stwierdzeń, po 4 w każdym wymiarze. Inwentarz opracowali w Holandii Smets i wsp. (1995), pierwotnie dla chorych onkologicznych.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
MFI-20 stosuje się u młodzieży i dorosłych – u chorych na nowotwory, w zespole przewlekłego zmęczenia, chorobach reumatycznych, stwardnieniu rozsianym, po udarze mózgu i po COVID-19, a także w populacji ogólnej i u pracowników. Korzystają z niego lekarze, psycholodzy, fizjoterapeuci i badacze – do opisu profilu zmęczenia i oceny efektów leczenia. Wypełnienie trwa ok. 5 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany ocenia 20 stwierdzeń dotyczących samopoczucia w ostatnich dniach (np. o tym, czy czuje się sprawny, szybko się męczy, łatwo się koncentruje albo nie ma ochoty nic robić) w 5-stopniowej skali od „tak, to prawda” do „nie, to nieprawda”. Połowa stwierdzeń jest sformułowana pozytywnie, a połowa negatywnie; pozytywne punktuje się odwrotnie. Każdy z pięciu wymiarów obejmuje 4 stwierdzenia.
Wielowymiarowy Inwentarz Zmęczenia (MFI-20) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik każdego wymiaru wynosi 4–20 pkt; wyższy oznacza większe zmęczenie. Kwestionariusz nie ma ustalonych progów klinicznych – wyniki porównuje się z normami dla populacji ogólnej lub z grupami chorych. Profil wymiarów pomaga dobrać interwencję: przewaga zmęczenia fizycznego i obniżonej aktywności może wskazywać na potrzebę stopniowanego treningu, a zmęczenia psychicznego i obniżonej motywacji – na potrzebę oceny depresji i wsparcia psychologicznego.
Wyniki interpretuje się dla każdego wymiaru osobno; część badaczy oblicza też wynik łączny (20–100 pkt).
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
MFI-20 opisuje różne wymiary zmęczenia i nie ma progów diagnostycznych, dlatego czułość i swoistość nie mają tu zastosowania. W pracy Smetsa i wsp. (1995) podskale miały dobrą spójność wewnętrzną (średnio ok. 0,84) i odróżniały grupy pacjentów (np. onkologicznych, z przewlekłym zmęczeniem) od osób zdrowych. Wyniki interpretuje się dla każdej podskali osobno.
Publikacja źródłowa: Smets EMA, Garssen B, Bonke B, de Haes JCJM, J Psychosom Res 1995.
Podobne skale i kwestionariusze
Nasilenie zmęczenia i jego wpływ na funkcjonowanie mierzą Skala Nasilenia Zmęczenia (FSS), Skala Wpływu Zmęczenia (FIS) i jej krótsza wersja MFIS, a u chorych przewlekle – skala FACIT-Fatigue z systemu FACIT. Ponieważ zmęczenie często wiąże się z depresją i złym snem, warto ocenić też nastrój Kwestionariuszem Zdrowia Pacjenta PHQ-9 i sen Pittsburskim Indeksem Jakości Snu (PSQI).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
https://www.youtube.com/watch?v=bkozSNl843g
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.