Wskaźnik PASI (nasilenie i rozległość łuszczycy), ang. Psoriasis Area and Severity Index (PASI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Wskaźnik PASI (nasilenie i rozległość łuszczycy)?
Wskaźnik PASI (Psoriasis Area and Severity Index) mierzy nasilenie i rozległość łuszczycy plackowatej. Ciało dzieli się na cztery okolice: głowę i szyję, kończyny górne, tułów oraz kończyny dolne. W każdej okolicy ocenia się rumień, naciek (grubość zmian) i złuszczanie oraz odsetek zajętej powierzchni skóry. Wynik wynosi 0–72 pkt. Wskaźnik opracowali Fredriksson i Pettersson (1978); jest standardową miarą nasilenia łuszczycy w praktyce i badaniach klinicznych.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
PASI stosuje się u dorosłych z łuszczycą plackowatą, a także u dzieci – w gabinetach dermatologicznych, poradniach specjalistycznych i badaniach klinicznych. Korzystają z niego dermatolodzy do oceny nasilenia choroby, kwalifikowania do leczenia ogólnego i biologicznego oraz oceny odpowiedzi na leczenie. W Polsce wynik PASI jest jednym z kryteriów kwalifikacji do programu lekowego. Ocena trwa kilka minut, ale wymaga doświadczenia.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
W każdej okolicy ocenia się nasilenie rumienia (E), nacieku (I) i złuszczania (D) w skali 0–4 (0 – brak, 1 – niewielkie, 2 – umiarkowane, 3 – znaczne, 4 – bardzo znaczne) oraz zajętą powierzchnię (A) w skali 0–6 (0 – brak, 1 – poniżej 10%, 2 – 10–29%, 3 – 30–49%, 4 – 50–69%, 5 – 70–89%, 6 – 90–100%). Wynik okolicy to (E + I + D) × A, pomnożony przez wagę okolicy: głowa i szyja – 0,1, kończyny górne – 0,2, tułów – 0,3, kończyny dolne – 0,4. PASI jest sumą wyników czterech okolic.
Wskaźnik PASI (nasilenie i rozległość łuszczycy) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza cięższą łuszczycę. W praktyce PASI powyżej 10 uznaje się za wskaźnik ciężkiej łuszczycy (tzw. reguła dziesiątek: PASI >10, BSA >10% lub DLQI >10). Odpowiedź na leczenie opisuje się jako PASI 75, PASI 90 lub PASI 100, czyli zmniejszenie wyniku o co najmniej 75%, 90% lub 100% względem wartości wyjściowej; PASI 50 oznacza odpowiedź częściową.
Coraz częściej cel leczenia określa się w wartościach bezwzględnych, np. PASI ≤2 lub ≤3. Wskaźnik słabo oddaje nasilenie łuszczycy w okolicach szczególnych – skóry głowy, dłoni i stóp, paznokci czy narządów płciowych – które mogą znacznie obniżać jakość życia mimo niskiego wyniku, dlatego ocenia się je osobno.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
PASI mierzy nasilenie i rozległość łuszczycy plackowatej i nie służy do rozpoznania. Zgodność między oceniającymi jest dobra po przeszkoleniu, ale słabsza przy małej rozległości zmian. Odpowiedź na leczenie określa się jako PASI 75, 90 lub 100, a coraz częściej jako absolutny PASI ≤2–3. W Polsce kwalifikacja do programu lekowego NFZ wymaga ciężkiej postaci choroby (m.in. PASI >10 wraz z BSA i DLQI).
Publikacja źródłowa: Fredriksson T, Pettersson U, Dermatologica 1978.
Podobne skale i kwestionariusze
Rozległość zmian opisuje Powierzchnia ciała objęta zmianami (BSA), a ogólne nasilenie – Ogólna Ocena Nasilenia Łuszczycy przez Lekarza (IGA). Wpływ choroby na jakość życia mierzy Dermatologiczny Wskaźnik Jakości Życia (DLQI). Łuszczycę skóry głowy ocenia Wskaźnik nasilenia łuszczycy skóry głowy (PSSI), a łuszczycę paznokci – Wskaźnik nasilenia łuszczycy paznokci (NAPSI).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
