Wizualna skala analogowa świądu (VAS), ang. Visual Analogue Scale for Itch (VAS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Wizualna skala analogowa świądu (VAS)?
Wizualna skala analogowa świądu (VAS) to prosta metoda oceny nasilenia świądu. Pacjent zaznacza na odcinku o długości 10 cm punkt odpowiadający nasileniu objawu – od „brak świądu” na lewym końcu do „najgorszy wyobrażalny świąd” na prawym. Wynikiem jest odległość zaznaczenia od lewego końca, mierzona w centymetrach lub milimetrach. Skala ocenia zwykle świąd najsilniejszy lub przeciętny w ostatnich 24 godzinach albo w ostatnim tygodniu.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
VAS świądu stosuje się u dorosłych i starszych dzieci z przewlekłym lub ostrym świądem – w atopowym zapaleniu skóry, łuszczycy, pokrzywce, świądzie guzkowym, chorobach nerek i wątroby – w poradniach dermatologicznych i nefrologicznych oraz w badaniach klinicznych. Często stosuje się ją zamiennie ze skalą numeryczną (NRS). Wymaga zrozumienia zadania i sprawności ręki, dlatego części osób starszych łatwiej posłużyć się skalą numeryczną.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent otrzymuje kartkę lub ekran z poziomym odcinkiem 10 cm, opisanym na końcach jako „brak świądu” i „najgorszy wyobrażalny świąd”, bez podziałki i liczb. Zaznacza pionową kreską miejsce odpowiadające nasileniu świądu w określonym okresie, np. najsilniejszego świądu w ciągu ostatnich 24 godzin. Badający mierzy linijką odległość od lewego końca do zaznaczenia (0–10 cm lub 0–100 mm). Przy kolejnych ocenach należy stosować ten sam okres i tę samą wersję skali.
Wizualna skala analogowa świądu (VAS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF w języku angielskim: publikacji źródłowych i opisów narzędzia. Nie zawsze zawierają one sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik 0 oznacza brak świądu, a im wyższy, tym większe nasilenie. Według Reicha i wsp. (2012) wynik poniżej 4 cm oznacza świąd łagodny, 4–7 cm – umiarkowany, 7–9 cm – ciężki, a ≥9 cm – bardzo ciężki. Za minimalną istotną klinicznie zmianę przyjmuje się ok. 2–3 cm.
Wynik ≥7 cm jest sygnałem do intensyfikacji leczenia przeciwświądowego i oceny wpływu świądu na sen i jakość życia. Ponieważ odczucie świądu jest subiektywne, porównuje się wyniki tego samego pacjenta w czasie.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
VAS świądu mierzy natężenie świądu i nie rozpoznaje jego przyczyny. Reich i wsp. (2012) wykazali dobrą rzetelność skali i zaproponowali przedziały: 0 – brak świądu, poniżej 4 cm – świąd łagodny, 4–7 cm – umiarkowany, 7–9 cm – ciężki, ≥9 cm – bardzo ciężki. W 2016 r. ustalili minimalną istotną zmianę na ok. 2–3 cm.
Publikacja źródłowa: Reich A i wsp., Acta Derm Venereol 2012; Reich A i wsp., Acta Derm Venereol 2016 (istotna zmiana).
Podobne skale i kwestionariusze
Nasilenie świądu mierzy też Numeryczna Skala Oceny Świądu (NRS), a jego wielowymiarowy obraz – Skala świądu 5-D. Wpływ świądu na jakość życia ocenia Kwestionariusz jakości życia w świądzie (ItchyQoL), a wpływ chorób skóry – Dermatologiczny Wskaźnik Jakości Życia (DLQI). Natężenie bólu ocenia się analogiczną Wizualną Skalą Analogową (VAS).
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
