Słowna Skala Oceny Bólu (VRS), ang. Verbal Rating Scale (VRS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Słowna Skala Oceny Bólu (VRS)?
Słowna Skala Oceny Bólu (VRS) to prosta skala, w której pacjent określa natężenie bólu, wybierając jedno z kilku słów, np. „brak bólu”, „ból słaby”, „umiarkowany”, „silny”. Najczęściej ma 4–6 kategorii, którym w dokumentacji można przypisać liczby. Nie wymaga posługiwania się liczbami ani wyobrażenia sobie odcinka linii, dlatego jest łatwa do zrozumienia. Należy do podstawowych jednowymiarowych skal bólu, obok skali numerycznej (NRS) i wizualnej skali analogowej (VAS).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
VRS stosuje się u dorosłych, w tym u osób starszych i z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, które mają trudność ze skalą numeryczną – w podstawowej opiece zdrowotnej, chirurgii, opiece pooperacyjnej, onkologii, opiece paliatywnej i geriatrii. Sprawdza się też w rozmowie telefonicznej i u pacjentów zmęczonych lub osłabionych. U osób z zaawansowanym otępieniem i u małych dzieci stosuje się skale obserwacyjne.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent wybiera słowo najlepiej opisujące natężenie bólu. Najczęściej stosuje się skalę 4-stopniową (brak bólu, ból słaby, umiarkowany, silny) lub 5–6-stopniową (dodatkowo: bardzo silny, najsilniejszy możliwy). Kategoriom można przypisać liczby (np. 0–3 lub 0–5), co ułatwia dokumentację. Skala nie wymaga przeliczania ani myślenia abstrakcyjnego, dlatego dobrze sprawdza się u osób starszych, z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi i po zabiegach.
Słowna Skala Oceny Bólu (VRS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik interpretuje się wprost: ból słaby odpowiada w przybliżeniu 1–3 pkt w skali NRS, umiarkowany 4–6 pkt, a silny 7–10 pkt. Zmiana o jedną kategorię jest zwykle odczuwana przez pacjenta jako istotna. Ból umiarkowany lub silny jest wskazaniem do modyfikacji leczenia przeciwbólowego. Ze względu na małą liczbę kategorii skala słabiej wychwytuje niewielkie zmiany niż NRS czy VAS; do monitorowania tej samej osoby należy stosować zawsze tę samą wersję.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
VRS mierzy natężenie bólu i nie rozpoznaje jego przyczyny. W przeglądzie Hjermstad i wsp. (2011) VRS, NRS i VAS silnie ze sobą korelowały; VRS jest często preferowana przez osoby starsze i z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Mała liczba kategorii zmniejsza jednak wrażliwość na niewielkie zmiany natężenia bólu.
Publikacja źródłowa: Jensen MP, Karoly P, Braver S, Pain 1986; Hjermstad MJ i wsp., J Pain Symptom Manage 2011 (przegląd).
Podobne skale i kwestionariusze
Natężenie bólu ocenia się też Numeryczną Skalą Oceny Bólu (NRS) i Wizualną Skalą Analogową (VAS), a u dzieci – Zrewidowaną Skalą Twarzy do Oceny Bólu (FPS-R). Wpływ bólu na funkcjonowanie mierzy Krótki Inwentarz Bólu (BPI), a jakość bólu – Kwestionariusz Bólu McGill (MPQ). U osób, które nie mogą same ocenić bólu, stosuje się skale obserwacyjne, np. PAINAD lub Skalę FLACC.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
