Obserwacyjna Skala Oceny Bólu w Intensywnej Terapii (CPOT), ang. Critical-Care Pain Observation Tool (CPOT) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Obserwacyjna Skala Oceny Bólu w Intensywnej Terapii (CPOT) – omówienie
https://www.youtube.com/watch?v=DYn6Psn0cOs
Co mierzy Obserwacyjna Skala Oceny Bólu w Intensywnej Terapii (CPOT)?
Skala CPOT (Critical-Care Pain Observation Tool) służy do oceny bólu u dorosłych pacjentów oddziałów intensywnej terapii, którzy nie mogą sami określić jego nasilenia – są zaintubowani, w sedacji lub z zaburzeniami świadomości. Ocenia cztery wskaźniki behawioralne: mimikę twarzy, ruchy ciała, napięcie mięśni oraz tolerancję wentylacji mechanicznej (u pacjentów zaintubowanych) lub wokalizację (u nieintubowanych). Każdy z nich ocenia się na 0–2 pkt, a wynik łączny wynosi 0–8 pkt.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
CPOT stosuje się u dorosłych pacjentów OIT, również po zabiegach kardiochirurgicznych i neurochirurgicznych, u których nie jest możliwa samoocena bólu za pomocą skali numerycznej. Ocenę wykonują głównie pielęgniarki – regularnie, w spoczynku i podczas procedur potencjalnie bolesnych. Skala jest zalecana w wytycznych dotyczących analgosedacji (PADIS). Nie należy jej stosować u pacjentów zwiotczonych farmakologicznie, a przy głębokiej sedacji i ciężkich uszkodzeniach mózgu wymaga ostrożności.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjenta obserwuje się przez ok. 1 minutę w spoczynku, a następnie podczas czynności pielęgnacyjnej lub zabiegu (np. zmiany pozycji, odsysania). Ocenia się: mimikę (0 – rozluźniona, 1 – napięta, 2 – grymas), ruchy ciała (0 – brak ruchów lub prawidłowa pozycja, 1 – ruchy obronne, 2 – niepokój, pobudzenie), napięcie mięśni podczas biernego zginania i prostowania kończyny górnej (0 – rozluźnione, 1 – napięte, 2 – bardzo napięte lub sztywne) oraz tolerancję respiratora (0 – toleruje, 1 – kaszle, ale toleruje, 2 – „walczy” z respiratorem) albo wokalizację u pacjentów nieintubowanych (0 – mówi normalnie lub milczy, 1 – wzdycha, jęczy, 2 – płacze, krzyczy).
W dokumentacji zapisuje się najwyższy wynik uzyskany podczas danej obserwacji.
Obserwacyjna Skala Oceny Bólu w Intensywnej Terapii (CPOT) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik >2 pkt (czyli ≥3) wskazuje na prawdopodobny ból i powinien skłonić do interwencji przeciwbólowej oraz ponownej oceny po jej zastosowaniu.
Porównanie wyniku w spoczynku i podczas zabiegu pomaga ocenić, czy ból nasila się przy procedurach i czy przed nimi potrzebna jest analgezja wyprzedzająca. Wynik interpretuje się ostrożnie u pacjentów w głębokiej sedacji lub z porażeniem nerwowo-mięśniowym.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W badaniach walidacyjnych Gélinas i wsp. (2006–2009) próg >2 pkt pozwalał wykryć ból u dorosłych pacjentów OIT z czułością ok. 86% i swoistością ok. 78%. Polską wersję zwalidowali Kotfis i wsp. (Anestezjologia Intensywna Terapia, 2018), potwierdzając jej rzetelność i trafność. CPOT jest rekomendowana w wytycznych PADIS (2018) obok skali BPS.
Publikacja źródłowa: Gélinas C i wsp., Am J Crit Care 2006.
Podobne skale i kwestionariusze
U pacjentów OIT, z którymi nie ma kontaktu słownego, stosuje się też skalę BPS (Behavioral Pain Scale), ocenianą w zakresie 3–12 pkt. U pacjentów przytomnych podstawą pozostaje samoocena, np. Numeryczna Skala Oceny Bólu (NRS). Poziom sedacji ocenia się skalą RASS, a majaczenie – metodą CAM-ICU. U osób z zaawansowanym otępieniem odpowiednikiem jest skala PAINAD, a u małych dzieci – skala FLACC.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
