Skala FRAIL, ang. FRAIL Scale – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala FRAIL?
Skala FRAIL to krótkie narzędzie przesiewowe w kierunku zespołu kruchości u osób starszych. Jej nazwa jest akronimem pięciu ocenianych obszarów: Fatigue (zmęczenie), Resistance (wytrzymałość – wejście na 10 stopni), Ambulation (chód – przejście ok. 100 m), Illnesses (liczba chorób przewlekłych) i Loss of weight (utrata masy ciała). Każda odpowiedź twierdząca daje 1 pkt, a wynik 0–5 pkt pozwala zaliczyć badanego do grupy osób sprawnych, w stanie przedkruchości lub z zespołem kruchości.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Skala jest przeznaczona dla osób starszych – w podstawowej opiece zdrowotnej, poradniach geriatrycznych, przed zabiegami operacyjnymi i w badaniach populacyjnych. Nie wymaga sprzętu ani pomiarów, dlatego można ją wykorzystać podczas krótkiej wizyty, a nawet w rozmowie telefonicznej; pacjent może też wypełnić ją samodzielnie. Wynik dodatni powinien prowadzić do Całościowej Oceny Geriatrycznej.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Skala FRAIL zawiera 5 pytań, każde za 1 pkt: Zmęczenie (czy przez większość czasu w ostatnich 4 tygodniach czuł(a) się Pan(i) zmęczony(-a)), Wytrzymałość (czy ma Pan(i) trudność z wejściem samodzielnie na 10 stopni bez odpoczynku i pomocy), Chód (czy ma Pan(i) trudność z przejściem jednej przecznicy, czyli ok. 100 m, bez pomocy), Choroby (czy rozpoznano co najmniej 5 z 11 wymienionych chorób przewlekłych, m.in. nadciśnienie, cukrzycę, nowotwór, POChP, zawał, niewydolność serca, dławicę, astmę, chorobę stawów, udar, chorobę nerek) oraz Utrata masy ciała (niezamierzony spadek o ponad 5% w ciągu ostatniego roku). Pytania można zadać w 2–3 minuty, także telefonicznie.
Skala FRAIL – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik 0 pkt oznacza osobę sprawną (bez kruchości), 1–2 pkt – stan przedkruchości (pre-frail), a 3–5 pkt – zespół kruchości. Osoby z wynikiem ≥3 pkt mają wyższe ryzyko upadków, utraty samodzielności, hospitalizacji i zgonu, dlatego wymagają całościowej oceny geriatrycznej oraz interwencji (ćwiczenia oporowe, ocena odżywienia, przegląd leków). Przedkruchość jest stanem potencjalnie odwracalnym – to dobry moment na profilaktykę.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
FRAIL jest przesiewem kruchości, a nie rozpoznaniem. W badaniu Morleya i wsp. (2012) wynik 3–5 pkt przewidywał pogorszenie sprawności i zgon w ciągu kilku lat. W porównaniu z fenotypem Frieda i wskaźnikiem kruchości Rockwooda skala ma umiarkowaną zgodność, ale jej przewagą jest brak potrzeby pomiarów – można ją wypełnić w kilka minut.
Publikacja źródłowa: Morley JE, Malmstrom TK, Miller DK, J Nutr Health Aging 2012.
Podobne skale i kwestionariusze
Zespół kruchości ocenia się też fenotypem kruchości według Frieda, wymagającym pomiaru siły chwytu i szybkości chodu, Kliniczną Skalą Kruchości (CFS), opartą na ocenie klinicysty, oraz Skalą Kruchości Edmonton i Wskaźnikiem Kruchości Groningen (GFI), które obejmują także sferę psychiczną i społeczną. Osoby starsze zagrożone pogorszeniem stanu zdrowia identyfikuje również kwestionariusz VES-13.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
