Wskaźnik metrologiczny w ZZSK (BASMI), ang. Bath Ankylosing Spondylitis Metrology Index (BASMI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Wskaźnik metrologiczny w ZZSK (BASMI)?
Wskaźnik metrologiczny w ZZSK (BASMI) mierzy ruchomość kręgosłupa i stawów biodrowych u chorych z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa. Obejmuje pięć pomiarów: odległość tragus–ściana, zgięcie boczne odcinka lędźwiowego, zmodyfikowany test Schobera, odległość międzykostkową i rotację odcinka szyjnego. Wynik wynosi 0–10 pkt. Wskaźnik opracowali Jenkinson i wsp. (1994) w Bath; obecnie zalecana jest wersja liniowa BASMIlin.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
BASMI stosuje się u dorosłych z osiową spondyloartropatią, w tym z ZZSK – w poradniach reumatologicznych, fizjoterapii i badaniach klinicznych. Korzystają z niego reumatolodzy i fizjoterapeuci – do oceny ograniczenia ruchomości, monitorowania postępu choroby oraz efektów leczenia i ćwiczeń. Pomiary wymagają taśmy centymetrowej, goniometru i przeszkolenia; całość trwa 10–15 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Wykonuje się pięć pomiarów (lepszy wynik z dwóch prób, średnia ze strony prawej i lewej): 1) odległość tragus–ściana – pacjent stoi plecami do ściany, mierzy się odległość od skrawka małżowiny usznej do ściany; 2) zgięcie boczne odcinka lędźwiowego – przesunięcie opuszki palca środkowego wzdłuż uda podczas skłonu w bok; 3) zmodyfikowany test Schobera – wydłużenie odcinka 15 cm (10 cm powyżej i 5 cm poniżej linii łączącej kolce biodrowe tylne górne) podczas skłonu w przód; 4) maksymalna odległość między kostkami przyśrodkowymi w leżeniu z rozstawionymi nogami; 5) rotacja odcinka szyjnego mierzona goniometrem. Każdy pomiar przelicza się na punkty: 0–2 (wersja 3-punktowa), 0–10 (wersja 11-punktowa) lub według wzoru liniowego.
Wskaźnik metrologiczny w ZZSK (BASMI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik BASMI wynosi 0–10 pkt; wyższy oznacza większe ograniczenie ruchomości. W wersji 3-punktowej każdy pomiar otrzymuje 0 pkt (brak lub niewielkie ograniczenie), 1 pkt (umiarkowane) lub 2 pkt (znaczne ograniczenie), a w wersji liniowej wynik zmienia się płynnie, dzięki czemu lepiej wychwytuje zmiany. Wskaźnik nie ma progów klinicznych – wyniki porównuje się w czasie.
Ograniczenie ruchomości w ZZSK wynika zarówno z aktywnego zapalenia, jak i z utrwalonych zmian strukturalnych (syndesmofitów, zrostów kostnych), dlatego BASMI interpretuje się razem ze wskaźnikami aktywności choroby i badaniami obrazowymi. Poprawa po leczeniu dotyczy głównie komponentu zapalnego.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
BASMI jest pomiarem ruchomości kręgosłupa i bioder, a nie testem diagnostycznym. W pracy Jenkinsona i wsp. (1994) pomiary miały dobrą powtarzalność przy wykonaniu przez przeszkolonego badacza. Obecnie zalecana jest wersja liniowa BASMIlin (van der Heijde i wsp., 2008), bardziej wrażliwa na zmianę. Wynik silnie koreluje z uszkodzeniami strukturalnymi kręgosłupa widocznymi w RTG.
Publikacja źródłowa: Jenkinson TR i wsp., J Rheumatol 1994; van der Heijde D i wsp., Ann Rheum Dis 2008 (BASMIlin).
Podobne skale i kwestionariusze
Aktywność ZZSK oceniają Wskaźnik aktywności choroby w ZZSK (ASDAS) i Wskaźnik aktywności choroby w ZZSK (BASDAI), a sprawność funkcjonalną – Wskaźnik sprawności funkcjonalnej w ZZSK (BASFI). Zapalenie przyczepów ścięgnistych mierzą m.in. Wskaźnik Zapalenia Przyczepów Ścięgnistych Leeds (LEI) i Wskaźnik zapalenia przyczepów SPARCC.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
