Skale Connersa (Conners 3), ang. Conners Rating Scales (Conners 3) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Skale Connersa (Conners 3) – omówienie
Co mierzą Skale Connersa (Conners 3)?
Skale Connersa to zestaw kwestionariuszy do oceny objawów ADHD i powiązanych problemów u dzieci i młodzieży. Obecna wersja Conners 3 obejmuje m.in. nieuwagę, nadruchliwość i impulsywność, problemy z uczeniem się, funkcje wykonawcze, agresję i relacje z rówieśnikami, a także skale przesiewowe w kierunku zaburzeń opozycyjno-buntowniczych, zaburzeń zachowania, lęku i depresji. Wyniki porównuje się z normami dla płci i wieku.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Skale Conners 3 są przeznaczone dla dzieci i młodzieży w wieku 6–18 lat; formularze wypełniają rodzice i nauczyciele, a od 8. roku życia także samo dziecko. Stosuje się je w diagnozie ADHD, ocenie trudności szkolnych i monitorowaniu efektów leczenia – w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, psychiatrii dziecięcej i praktyce psychologicznej. Narzędzie jest komercyjne i przeznaczone do użytku profesjonalnego.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pełne wersje formularzy Conners 3 mają ok. 100 pytań, skrócone ok. 40, a dostępne są też krótkie indeksy przesiewowe (np. Conners 3 ADHD Index). Odpowiedzi udziela się w 4-stopniowej skali (0 – wcale, 3 – bardzo często), odnosząc się do ostatniego miesiąca.
Dla dorosłych przeznaczona jest osobna wersja (CAARS). W Polsce Conners 3 dostępny jest w adaptacji Pracowni Testów Psychologicznych PTP – narzędzie mogą stosować psycholodzy.
Skale Connersa (Conners 3) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Polską wersję Conners 3 można nabyć w Pracowni Testów Psychologicznych PTP.
Interpretacja wyników
Wyniki surowe przelicza się na wyniki T (średnia 50, odchylenie standardowe 10) według norm dla płci i wieku. W Conners 3 przyjmuje się zwykle: T ≥70 – wynik bardzo podwyższony, T 65–69 – podwyższony, T 60–64 – nieco powyżej przeciętnej, T <60 – przeciętny.
Podwyższone wyniki nie są rozpoznaniem ADHD. Diagnoza wymaga wywiadu klinicznego, informacji z kilku środowisk (dom, szkoła) i wykluczenia innych przyczyn objawów.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Skale Connersa wykazują w badaniach dobrą zdolność odróżniania dzieci z ADHD od dzieci bez zaburzeń, ale dokładność zależy od wersji, informatora (rodzic czy nauczyciel) i populacji. Podręcznik Conners 3 podaje wskaźniki trafności klasyfikacyjnej dla poszczególnych formularzy; nie należy przenosić tych wartości na wersje skrócone ani na tłumaczenia bez polskich norm.
Publikacja źródłowa: Conners CK, Conners 3rd Edition, MHS 2008.
Podobne skale i kwestionariusze
Objawy ADHD ocenia się też innymi skalami wypełnianymi przez rodziców i nauczycieli, takimi jak Lista zachowań dziecka CBCL (ASEBA), obejmująca szeroki zakres problemów emocjonalnych i behawioralnych, oraz Kwestionariusz Mocnych Stron i Trudności (SDQ) – krótki i bezpłatny przesiew. Funkcje wykonawcze w życiu codziennym mierzy BRIEF, a u dorosłych stosuje się m.in. skalę ASRS i wywiad DIVA-5. Skale Connersa wyróżniają się szczegółowym profilem objawów ADHD i bezpośrednim odniesieniem do kryteriów DSM.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
