Skala Oceny Funkcji Motorycznych Dużych (GMFM-88/66), ang. Gross Motor Function Measure (GMFM-88/GMFM-66) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Skala Oceny Funkcji Motorycznych Dużych (GMFM-88/66) – omówienie
Co mierzy Skala Oceny Funkcji Motorycznych Dużych (GMFM-88/66)?
Skala Oceny Funkcji Motorycznych Dużych (GMFM) to standaryzowane narzędzie obserwacyjne do oceny funkcji motorycznych dużych i ich zmian w czasie u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. Ocenia, w jakim stopniu dziecko wykonuje zadania w pięciu wymiarach: leżenie i obroty, siadanie i siad, czworakowanie i klęk, stanie oraz chód, bieg i skoki. Istnieją dwie wersje: GMFM-88 i GMFM-66, której wynik ma charakter interwałowy. Narzędzie opracowali Russell i wsp. (1989) w kanadyjskim ośrodku CanChild.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
GMFM stosuje się u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym w wieku od kilku miesięcy do ok. 16 lat, a wersję GMFM-88 także u dzieci z zespołem Downa. Korzystają z niej fizjoterapeuci i lekarze rehabilitacji – do oceny wyjściowej, planowania celów terapii, monitorowania postępów i oceny efektów leczenia, np. iniekcji toksyny botulinowej czy operacji ortopedycznych. Badanie wymaga przeszkolenia i trwa 45–60 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
GMFM-88 zawiera 88 zadań w 5 wymiarach: A – leżenie i obroty (17 zadań), B – siadanie i siad (20), C – czworakowanie i klęk (14), D – stanie (13), E – chód, bieg i skoki (24). Każde zadanie ocenia się w skali 0–3: 0 – nie inicjuje, 1 – inicjuje (wykonuje poniżej 10% zadania), 2 – częściowo wykonuje (10% do poniżej 100%), 3 – wykonuje w całości. Badanie wykonuje się bez pomocy ortopedycznych (można osobno ocenić z pomocami). GMFM-66 to 66 zadań z GMFM-88, których wyniki przelicza się w programie GMAE na skalę interwałową; wersja GMFM-66-IS skraca badanie dzięki zestawom zadań.
Skala Oceny Funkcji Motorycznych Dużych (GMFM-88/66) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
W GMFM-88 oblicza się procent dla każdego wymiaru, a wynik łączny jako średnią procentów wymiarów (0–100%). Wynik GMFM-66 (0–100) można porównać z krzywymi rozwoju motorycznego dla poszczególnych poziomów GMFCS, co pokazuje, czy dziecko rozwija się zgodnie z oczekiwaniami dla swojego poziomu. GMFM jest przeznaczona do oceny zmian w czasie i efektów terapii u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym (także z zespołem Downa), a nie do porównywania z dziećmi zdrowymi.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
GMFM jest narzędziem oceny zmian funkcji motorycznych u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, a nie testem diagnostycznym. Ma bardzo dobrą rzetelność między badającymi i test–retest (ICC powyżej 0,95) i jest wrażliwa na zmianę. GMFM-66 (z programem GMAE) daje wynik w skali interwałowej, który można odnieść do krzywych rozwoju motorycznego dla poziomów GMFCS.
Publikacja źródłowa: Russell DJ i wsp., Dev Med Child Neurol 1989; Russell DJ i wsp., Phys Ther 2000 (GMFM-66).
Podobne skale i kwestionariusze
Poziom funkcji motorycznych dużych u dzieci z MPD klasyfikuje System Klasyfikacji Funkcji Motorycznych Dużych (GMFCS), a funkcje rąk – system MACS. Rozwój motoryczny małych dzieci ocenia się Skalą Motoryczną Niemowląt Alberta (AIMS) i Skalami Rozwoju Motorycznego Peabody (PDMS-2). Samodzielność w codziennych czynnościach opisują Inwentarz Oceny Niepełnosprawności u Dzieci (PEDI) i Skala Niezależności Funkcjonalnej dla Dzieci (WeeFIM), a napięcie mięśni – Zmodyfikowana Skala Ashwortha (MAS).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
