Skala Własnej Skuteczności w Radzeniu Sobie (CSES), ang. Coping Self-Efficacy Scale (CSES) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala Własnej Skuteczności w Radzeniu Sobie (CSES)?
Skala Własnej Skuteczności w Radzeniu Sobie (CSES) mierzy przekonanie osoby, że w trudnych sytuacjach potrafi skutecznie stosować różne sposoby radzenia sobie ze stresem. Zawiera 26 stwierdzeń tworzących trzy czynniki: radzenie sobie skoncentrowane na problemie, powstrzymywanie nieprzyjemnych emocji i myśli oraz uzyskiwanie wsparcia od przyjaciół i rodziny. Skalę opracowali Chesney i wsp. (2006), początkowo w badaniach z udziałem osób zakażonych HIV.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
CSES stosuje się u dorosłych – w psychologii zdrowia, psychoterapii, programach nauki radzenia sobie ze stresem oraz w badaniach u osób z chorobami przewlekłymi (np. zakażeniem HIV, chorobami nowotworowymi), u opiekunów i w populacji ogólnej. Służy głównie do oceny efektów interwencji psychologicznych, które mają zwiększyć poczucie kontroli i umiejętności radzenia sobie. Wypełnienie trwa ok. 10 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Skala zawiera 26 stwierdzeń dotyczących pewności, że w trudnych sytuacjach badany potrafi zastosować określone sposoby radzenia sobie, np. rozłożyć problem na mniejsze części, odsunąć od siebie przykre myśli czy poprosić bliskich o pomoc. Każde stwierdzenie ocenia się w skali 0–10 (od „wcale nie potrafię” do „zdecydowanie potrafię”); wynik łączny wynosi 0–260 pkt.
Skala Własnej Skuteczności w Radzeniu Sobie (CSES) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza większe poczucie własnej skuteczności w radzeniu sobie ze stresem. Skala nie ma progów klinicznych; wyniki porównuje się w czasie, np. przed i po interwencji psychologicznej, lub między grupami. W badaniu Chesney i wsp. (2006) wyniki CSES rosły po programie nauki radzenia sobie ze stresem, a ich wzrost wiązał się ze zmniejszeniem stresu i poprawą samopoczucia.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
CSES mierzy przekonanie o umiejętności radzenia sobie ze stresem, a nie rozpoznaje zaburzeń. W pracy Chesney i wsp. (2006) wyodrębniono trzy czynniki – radzenie sobie skoncentrowane na problemie, zatrzymywanie nieprzyjemnych myśli i emocji oraz uzyskiwanie wsparcia – o wysokiej spójności wewnętrznej, a wynik był wrażliwy na zmianę po interwencji uczącej radzenia sobie.
Publikacja źródłowa: Chesney MA i wsp., Br J Health Psychol 2006.
Podobne skale i kwestionariusze
Ogólne poczucie własnej skuteczności mierzy Skala Uogólnionej Własnej Skuteczności (GSES), a style radzenia sobie ze stresem – Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych (CISS) i Inwentarz do Pomiaru Radzenia Sobie ze Stresem (Mini-COPE). Odczuwany stres ocenia Skala Odczuwanego Stresu (PSS-10).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
