Skrócony Test Sprawności Umysłowej (AMTS), ang. Abbreviated Mental Test Score (AMTS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skrócony Test Sprawności Umysłowej (AMTS)?
Skrócony Test Sprawności Umysłowej (AMTS) Hodkinsona to krótki test przesiewowy funkcji poznawczych, obejmujący 10 prostych pytań o orientację w czasie i miejscu, pamięć świeżą i dawną, rozpoznawanie osób oraz uwagę. Za każdą poprawną odpowiedź przyznaje się 1 pkt, a wynik 0–10 pkt pozwala szybko wskazać pacjentów wymagających dalszej oceny. Test nie wymaga kartki ani ołówka, dlatego można go przeprowadzić przy łóżku chorego. Opracował go w Wielkiej Brytanii Hodkinson (1972).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
AMTS stosuje się u osób starszych – na oddziałach internistycznych, geriatrycznych i chirurgicznych, w szpitalnych oddziałach ratunkowych oraz w podstawowej opiece zdrowotnej. Pomaga szybko wykryć zaburzenia poznawcze, które mogą wynikać z otępienia lub majaczenia, i zdecydować o dalszej diagnostyce. Część pytań (np. o wydarzenie historyczne czy urzędującego prezydenta) trzeba dostosować do kraju i pokolenia badanego. Test nie nadaje się do monitorowania łagodnych zaburzeń poznawczych.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
AMTS składa się z 10 pytań, za każdą poprawną odpowiedź przyznaje się 1 pkt (0–10 pkt). Pytania dotyczą: wieku, godziny (z dokładnością do godziny), zapamiętania adresu do odtworzenia na końcu, bieżącego roku, nazwy miejsca (szpital, przychodnia), rozpoznania dwóch osób (np. lekarza i pielęgniarki), daty urodzenia, daty ważnego wydarzenia historycznego (w polskich wersjach zwykle rok wybuchu II wojny światowej), nazwiska aktualnego prezydenta oraz odliczania od 20 do 1. Badanie trwa 3–5 minut i nie wymaga materiałów.
Skrócony Test Sprawności Umysłowej (AMTS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik 8–10 pkt uznaje się zwykle za prawidłowy, a wynik ≤7 pkt (w części ośrodków ≤6) za wskazujący na zaburzenia poznawcze, które wymagają dalszej oceny (np. MoCA, MMSE) i różnicowania między otępieniem a majaczeniem. Na wynik wpływają wykształcenie, wady słuchu i wzroku oraz bariera językowa. AMTS dobrze sprawdza się na oddziałach szpitalnych jako szybki przesiew; wersja skrócona AMT4 (wiek, data urodzenia, miejsce, rok) jest częścią testu 4AT.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pracy Hodkinsona (1972) wynik 6 pkt i mniej dobrze odróżniał osoby z otępieniem od osób bez zaburzeń. W późniejszych badaniach, głównie w szpitalach geriatrycznych, AMTS przy progu 7/8 pkt osiągał w wykrywaniu zaburzeń poznawczych czułość i swoistość rzędu 80%, przy czym dokładność zależy od populacji, wykształcenia i obecności majaczenia. Test nie odróżnia otępienia od majaczenia – wynik nieprawidłowy wymaga dalszej oceny.
Publikacja źródłowa: Hodkinson HM, Age Ageing 1972.
Podobne skale i kwestionariusze
Dokładniejszą ocenę funkcji poznawczych dają testy MMSE i MoCA, a w podstawowej opiece zdrowotnej krótkim przesiewem jest Test Mini-Cog. Jeśli nieprawidłowy wynik może wynikać z majaczenia, stosuje się Metodę Oceny Splątania (CAM) lub test 4AT, który zawiera skróconą wersję AMTS (AMT4). Krótkim testem z podobnymi pytaniami jest też 6CIT.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
