Subiektywna globalna ocena stanu odżywienia wypełniana przez pacjenta (PG-SGA), ang. Patient-Generated Subjective Global Assessment (PG-SGA) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Subiektywna globalna ocena stanu odżywienia wypełniana przez pacjenta (PG-SGA)?
Subiektywna globalna ocena stanu odżywienia wypełniana przez pacjenta (PG-SGA) to rozwinięcie skali SGA, przystosowane do potrzeb onkologii. Pacjent wypełnia część dotyczącą zmian masy ciała, spożycia pokarmów, objawów utrudniających jedzenie oraz aktywności i sprawności, a lekarz, dietetyk lub pielęgniarka – część dotyczącą choroby, zapotrzebowania metabolicznego i badania fizykalnego. Wynikiem jest kategoria stanu odżywienia (A, B lub C) oraz liczba punktów. Narzędzie opracowała Ottery (1996).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
PG-SGA stosuje się u dorosłych chorych na nowotwory – w poradniach i na oddziałach onkologicznych, w radioterapii, opiece paliatywnej i dietetyce klinicznej – a także u innych chorych przewlekle. Korzystają z niej dietetycy, lekarze i pielęgniarki – do rozpoznawania niedożywienia, ustalania pilności interwencji żywieniowej i monitorowania jej efektów. Skrócona wersja wypełniana wyłącznie przez pacjenta (PG-SGA SF) służy do badań przesiewowych.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Część pacjenta (pola 1–4) dotyczy masy ciała (obecnej, sprzed miesiąca i sprzed 6 miesięcy oraz zmian w ostatnich 2 tygodniach), spożycia pokarmów w porównaniu ze zwykłym, objawów utrudniających jedzenie w ostatnich 2 tygodniach (np. brak apetytu, nudności, wymioty, zaparcie, biegunka, ból w jamie ustnej, zaburzenia smaku, trudności w połykaniu) oraz aktywności i sprawności. Część wypełniana przez personel obejmuje rozpoznanie i jego wpływ na zapotrzebowanie na składniki odżywcze, stres metaboliczny (np. gorączka, steroidy) oraz badanie fizykalne: ocenę tkanki tłuszczowej, mięśni i obrzęków. Każde pole punktuje się według tabel. Badanie trwa 10–15 minut.
Subiektywna globalna ocena stanu odżywienia wypełniana przez pacjenta (PG-SGA) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Kategoria globalna: A – prawidłowy stan odżywienia, B – umiarkowane niedożywienie lub jego podejrzenie, C – ciężkie niedożywienie. Suma punktów wskazuje pilność interwencji: 0–1 pkt – brak potrzeby interwencji, ponowna ocena w trakcie leczenia; 2–3 pkt – edukacja pacjenta i rodziny przez dietetyka lub pielęgniarkę oraz leczenie objawów; 4–8 pkt – interwencja dietetyka we współpracy z lekarzem; 9 pkt i więcej – pilna potrzeba leczenia objawów i wsparcia żywieniowego.
Kategoria i punktacja się uzupełniają: kategoria opisuje stan odżywienia, a punktacja – nasilenie problemów wymagających działania, które mogą występować jeszcze przed rozwinięciem niedożywienia. Ocenę powtarza się w trakcie leczenia onkologicznego.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pracy Bauer i wsp. (2002) u chorych onkologicznych PG-SGA w porównaniu z oceną SGA miała czułość 98% i swoistość 82% w rozpoznawaniu niedożywienia. Część wypełniana przez pacjenta skraca czas badania, a punktacja liczbowa pozwala ustalić pilność interwencji (≥9 pkt – krytyczna potrzeba leczenia żywieniowego). Narzędzie jest licencjonowane; jego polska wersja jest dostępna u właściciela praw.
Publikacja źródłowa: Ottery FD, Nutrition 1996; Bauer J, Capra S, Ferguson M, Eur J Clin Nutr 2002.
Podobne skale i kwestionariusze
Podstawą PG-SGA jest Subiektywna Globalna Ocena Stanu Odżywienia (SGA). Ryzyko niedożywienia przesiewowo ocenia Skala NRS 2002 u pacjentów szpitalnych, Skala MUST w różnych miejscach opieki, a u osób starszych – Skala MNA. Niedożywienie rozpoznaje się według kryteriów GLIM.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
