Kwestionariusz SF-12, ang. SF-12 Health Survey – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz SF-12?
Kwestionariusz SF-12 to skrócona wersja kwestionariusza SF-36, mierząca ogólny stan zdrowia i jakość życia związaną ze zdrowiem. Zawiera 12 pytań z ośmiu obszarów: sprawność fizyczna, ograniczenia w rolach z powodu zdrowia fizycznego, ból, ogólne poczucie zdrowia, witalność, funkcjonowanie społeczne, ograniczenia w rolach z powodu problemów emocjonalnych i zdrowie psychiczne. Wyniki tworzą dwa wskaźniki: zdrowia fizycznego (PCS-12) i psychicznego (MCS-12). Kwestionariusz opracowali Ware, Kosinski i Keller (1996).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SF-12 stosuje się u dorosłych – w badaniach populacyjnych i epidemiologicznych, badaniach klinicznych, ocenie wyników leczenia i opiece nad chorymi przewlekle. Jest krótszy od SF-36, dlatego sprawdza się w dużych badaniach i wszędzie tam, gdzie liczy się czas. Kwestionariusz wypełnia się samodzielnie w 2–3 minuty; można go też przeprowadzić w formie wywiadu, także telefonicznego. Obecna wersja SF-12v2 jest licencjonowana.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pytania dotyczą ostatnich 4 tygodni (w wersji do oceny stanów ostrych – ostatniego tygodnia). Obejmują m.in. ogólną ocenę zdrowia, ograniczenia przy umiarkowanym wysiłku i wchodzeniu po schodach, ograniczenia w pracy z powodu zdrowia fizycznego i problemów emocjonalnych, wpływ bólu na pracę, poczucie spokoju, energii i przygnębienia oraz wpływ zdrowia na kontakty towarzyskie. Liczba kategorii odpowiedzi zależy od pytania i wersji. Wskaźniki PCS-12 i MCS-12 oblicza się algorytmem z wagami ustalonymi w populacji ogólnej, najlepiej za pomocą oficjalnego oprogramowania.
Kwestionariusz SF-12 – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wskaźniki PCS-12 i MCS-12 standaryzuje się do średniej 50 i odchylenia standardowego 10 w populacji ogólnej (pierwotnie amerykańskiej); wyższy wynik oznacza lepsze zdrowie. Wynik poniżej 40 pkt, czyli ponad jedno odchylenie standardowe poniżej średniej, wskazuje na wyraźnie gorsze od przeciętnego zdrowie fizyczne lub psychiczne.
Niski wynik MCS-12 może sygnalizować problemy psychiczne, np. depresję, ale nie zastępuje przesiewu w ich kierunku. Ze względu na małą liczbę pytań SF-12 jest mniej dokładny od SF-36 w ocenie poszczególnych obszarów i pojedynczych pacjentów, dlatego lepiej sprawdza się w porównaniach grup.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
SF-12 mierzy ogólny stan zdrowia i nie służy do rozpoznania. W pracy Ware’a i wsp. (1996) wskaźniki PCS-12 i MCS-12 odtwarzały ponad 90% wariancji odpowiednich wskaźników SF-36.
Publikacja źródłowa: Ware J Jr, Kosinski M, Keller SD, Med Care 1996.
Podobne skale i kwestionariusze
Pełniejszy obraz jakości życia daje Kwestionariusz SF-36, a krótką ocenę stanu zdrowia z możliwością obliczenia użyteczności – Kwestionariusz EQ-5D (EuroQol). Jakość życia w szerszym ujęciu mierzy Skrócony Kwestionariusz Jakości Życia WHO (WHOQOL-BREF), a subiektywny stan zdrowia u osób z poważniejszymi problemami – Profil Zdrowia Nottingham (NHP).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
