Bristolska Skala Uformowania Stolca (BSFS), ang. Bristol Stool Form Scale (BSFS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Bristolska Skala Uformowania Stolca (BSFS) – omówienie
https://www.youtube.com/watch?v=x0Y5J52ZZok
Co mierzy Bristolska Skala Uformowania Stolca (BSFS)?
Bristolska Skala Uformowania Stolca (BSFS) opisuje kształt i konsystencję stolca w siedmiu typach – od oddzielnych twardych grudek (typ 1) do całkowicie płynnego stolca bez stałych części (typ 7). Każdy typ przedstawiono na rysunku z krótkim opisem. Ponieważ uformowanie stolca zależy od czasu pasażu jelitowego, skala pozwala pośrednio ocenić, czy pasaż jest spowolniony, czy przyspieszony. Skalę opracował zespół Heatona w Bristolu; najczęściej cytowana jest praca Lewisa i Heatona (1997).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Skalę stosuje się u dorosłych i starszych dzieci z zaparciem, biegunką lub zespołem jelita drażliwego – w gabinetach lekarzy rodzinnych, gastroenterologów i pediatrów, w pielęgniarstwie (m.in. w opiece długoterminowej i paliatywnej), w dietetyce oraz w badaniach klinicznych. Ułatwia rozmowę z pacjentem o wypróżnieniach i ich dokumentowanie w dzienniczku. U małych dzieci i niemowląt stosuje się zmodyfikowane wersje skali.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjentowi pokazuje się tablicę z rysunkami i opisami siedmiu typów stolca i prosi o wskazanie typu najbardziej podobnego do jego stolca. Opisy typów: 1 – oddzielne twarde grudki, podobne do orzechów, trudne do wydalenia; 2 – w kształcie kiełbaski, ale grudkowaty; 3 – w kształcie kiełbaski z pęknięciami na powierzchni; 4 – w kształcie kiełbaski lub węża, gładki i miękki; 5 – miękkie grudki o wyraźnych brzegach, łatwo wydalane; 6 – puszyste kawałki o postrzępionych brzegach, stolec papkowaty; 7 – wodnisty, bez stałych części. Najpełniejszy obraz daje dzienniczek wypróżnień prowadzony przez 1–2 tygodnie.
Bristolska Skala Uformowania Stolca (BSFS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Typy 1 i 2 wskazują na zaparcie i wolny pasaż jelitowy, typy 3 i 4 uznaje się za prawidłowe (typ 4 za najbardziej pożądany), typ 5 może oznaczać skłonność do luźnych stolców, a typy 6 i 7 – biegunkę i szybki pasaż. Pojedyncza ocena ma ograniczoną wartość; ocenia się przeważający typ i jego zmienność w dzienniczku.
W kryteriach rzymskich IV podtyp zespołu jelita drażliwego określa się na podstawie dni z nieprawidłowymi wypróżnieniami: ponad 25% wypróżnień typu 1–2 i mniej niż 25% typu 6–7 oznacza postać z przewagą zaparć (IBS-C), sytuacja odwrotna – postać z przewagą biegunki (IBS-D), a ponad 25% obu rodzajów – postać mieszaną (IBS-M). Nagła zmiana rytmu wypróżnień, krew w stolcu czy utrata masy ciała wymagają diagnostyki niezależnie od typu stolca.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Skala Bristolska opisuje konsystencję stolca i nie jest testem diagnostycznym. W badaniu Lewisa i Heatona (1997) typ stolca dobrze korelował z czasem pasażu jelitowego – typy 1–2 odpowiadały wolnemu, a 6–7 szybkiemu pasażowi.
Publikacja źródłowa: Lewis SJ, Heaton KW, Scand J Gastroenterol 1997.
Podobne skale i kwestionariusze
Nasilenie zaparcia ocenia się m.in. kwestionariuszem PAC-SYM lub skalą Wexnera (Cleveland Clinic Constipation Score), a nasilenie objawów zespołu jelita drażliwego – skalą IBS-SSS. U niemowląt stolce opisuje Amsterdamska Skala Stolca Niemowląt, a u dzieci – zmodyfikowana wersja skali bristolskiej. Rozpoznanie zaburzeń czynnościowych jelit stawia się według kryteriów rzymskich IV.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
