Skala APACHE II, ang. Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II (APACHE II) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala APACHE II?
Skala APACHE II (Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II) ocenia ciężkość stanu pacjentów oddziałów intensywnej terapii i szacuje ryzyko zgonu w szpitalu. Wynik (0–71 pkt) składa się z trzech części: oceny ostrych zaburzeń fizjologicznych (12 parametrów z pierwszych 24 godzin pobytu), punktów za wiek oraz punktów za ciężkie choroby przewlekłe. Skalę opracowali Knaus i wsp. (1985).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
APACHE II stosuje się u dorosłych pacjentów oddziałów intensywnej terapii – do opisu ciężkości stanu, porównywania grup chorych i wyników leczenia między oddziałami, oceny jakości opieki oraz w badaniach klinicznych, np. jako kryterium włączenia. Wynik oblicza lekarz lub pielęgniarka na podstawie dokumentacji z pierwszej doby. Skali nie opracowano dla dzieci ani dla pacjentów z oparzeniami i po pomostowaniu aortalno-wieńcowym.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Z pierwszych 24 godzin pobytu na OIT wybiera się najgorsze wartości 12 parametrów: temperatury głębokiej, średniego ciśnienia tętniczego, częstości rytmu serca, częstości oddechów, utlenowania (PaO2 lub gradient pęcherzykowo-tętniczy, zależnie od FiO2), pH krwi tętniczej, stężenia sodu, potasu i kreatyniny (punkty za kreatyninę podwaja się przy ostrej niewydolności nerek), hematokrytu, liczby leukocytów oraz różnicy 15 minus wynik w Skali Śpiączki Glasgow. Każdy parametr otrzymuje 0–4 pkt. Dodaje się punkty za wiek (0–6) oraz za ciężką przewlekłą niewydolność narządów lub immunosupresję (2 lub 5 pkt, zależnie od trybu przyjęcia).
Skala APACHE II – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza cięższy stan i większe ryzyko zgonu. Orientacyjnie śmiertelność szpitalna rośnie od kilku procent przy wyniku poniżej 10 pkt do ponad 50% przy wyniku powyżej 25 pkt. Dokładne ryzyko oblicza się równaniem uwzględniającym wynik, kategorię rozpoznania i tryb przyjęcia (np. pilny zabieg).
Skala służy do porównań grup i opisu ciężkości stanu, a nie do decyzji o leczeniu pojedynczego pacjenta. W nowszych populacjach często przeszacowuje śmiertelność, dlatego do porównań między ośrodkami stosuje się też nowsze modele (np. APACHE IV, SAPS 3), a do śledzenia niewydolności narządów w kolejnych dniach – skalę SOFA.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
APACHE II jest skalą prognostyczną, a nie diagnostyczną – szacuje ryzyko zgonu w szpitalu u pacjentów OIT. W oryginalnej pracy (Knaus i wsp., 1985; ponad 5800 pacjentów) wynik dobrze odróżniał chorych, którzy zmarli, od tych, którzy przeżyli (pole pod krzywą ROC ok. 0,86). W nowszych populacjach kalibracja bywa gorsza – skala ma tendencję do przeszacowywania śmiertelności.
Publikacja źródłowa: Knaus WA i wsp., Crit Care Med 1985.
Podobne skale i kwestionariusze
Głębokość zaburzeń świadomości, uwzględnianą w APACHE II, ocenia Skala Śpiączki Glasgow (GCS), a choroby współistniejące – Wskaźnik chorób współistniejących Charlsona (CCI). U pacjentów OIT ocenia się też poziom sedacji Skalą Pobudzenia i Sedacji Richmond (RASS) i majaczenie Metodą Oceny Splątania na OIT (CAM-ICU). Niewydolność narządów opisuje skala SOFA, a ryzyko zgonu szacuje także skala SAPS.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.