Kwestionariusz SF-36 (ocena jakości życia), ang. Short Form 36 (SF-36) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Kwestionariusz SF-36 (ocena jakości życia) – omówienie
Co mierzy Kwestionariusz SF-36 (ocena jakości życia)?
Kwestionariusz SF-36 (Short Form-36) to jedno z najczęściej stosowanych na świecie narzędzi oceny jakości życia związanej ze zdrowiem. Mierzy osiem obszarów: sprawność fizyczną, ograniczenia w pełnieniu ról z powodu zdrowia fizycznego, ból, ogólne postrzeganie zdrowia, witalność, funkcjonowanie społeczne, ograniczenia ról z powodu problemów emocjonalnych i zdrowie psychiczne. Wyniki można podsumować w dwóch wskaźnikach: zdrowia fizycznego (PCS) i psychicznego (MCS).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SF-36 jest kwestionariuszem generycznym przeznaczonym dla osób od 14. roku życia, zdrowych i chorych. Stosuje się go w badaniach klinicznych, ocenie efektów leczenia i rehabilitacji, badaniach populacyjnych oraz w praktyce – m.in. w kardiologii, reumatologii, ortopedii, neurologii i onkologii. Pozwala porównywać jakość życia osób z różnymi chorobami. Wersja SF-36v2 wymaga licencji, a bezpłatnym odpowiednikiem jest RAND-36.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
SF-36 zawiera 36 pytań w 8 obszarach: sprawność fizyczna (10 pytań), ograniczenia ról z powodu zdrowia fizycznego (4), ból (2), ogólne postrzeganie zdrowia (5), witalność (4), funkcjonowanie społeczne (2), ograniczenia ról z powodu problemów emocjonalnych (3) i zdrowie psychiczne (5); jedno pytanie dotyczy zmiany zdrowia w ostatnim roku. W wersji standardowej pytania odnoszą się do ostatnich 4 tygodni. Wypełnienie trwa 10–15 minut.
Kwestionariusz SF-36 (ocena jakości życia) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Każdy obszar przelicza się na skalę 0–100, gdzie wyższy wynik oznacza lepszy stan zdrowia. W wersji 2 wyniki standaryzuje się względem populacji (średnia 50, SD 10) i oblicza wskaźniki zdrowia fizycznego (PCS) i psychicznego (MCS); wartości poniżej 40 oznaczają wyraźnie gorszy stan niż w populacji ogólnej. Za istotną klinicznie zmianę przyjmuje się zwykle 3–5 pkt.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
SF-36 mierzy jakość życia związaną ze zdrowiem i nie służy do rozpoznania. W większości badań poszczególne domeny mają spójność wewnętrzną powyżej 0,8 i dobrze różnicują grupy o różnym stanie zdrowia. Słabością są efekty podłogowy i sufitowy w domenach ról (fizycznej i emocjonalnej). Polską wersję analizowali m.in. Tylka i Piotrowicz (2009).
Publikacja źródłowa: Ware JE, Sherbourne CD, Med Care 1992; Tylka J, Piotrowicz R, Kardiol Pol 2009 (wersja polska).
Podobne skale i kwestionariusze
Krótszą wersją kwestionariusza jest SF-12 (12 pytań), a prostszą miarę jakości życia z możliwością obliczenia QALY daje EQ-5D. Jakość życia według koncepcji WHO, z uwzględnieniem relacji społecznych i środowiska, mierzy WHOQOL-BREF, a Profil Zdrowia Nottingham (NHP) lepiej sprawdza się u osób z poważniejszymi ograniczeniami. W poszczególnych chorobach stosuje się kwestionariusze swoiste, np. KOOS czy DLQI.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
