Wskaźnik Kruchości Groningen (GFI), ang. Groningen Frailty Indicator (GFI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Wskaźnik Kruchości Groningen (GFI)?
Wskaźnik Kruchości Groningen (GFI) to krótki kwestionariusz przesiewowy, który ocenia zespół kruchości u osób starszych w ujęciu wielowymiarowym. Zawiera 15 pytań w czterech obszarach: fizycznym (samodzielność w czynnościach, sprawność, wzrok, słuch, utrata masy ciała, liczba leków), poznawczym (skargi na pamięć), społecznym (poczucie pustki i osamotnienia) i psychicznym (smutek, lęk). Wynik wynosi 0–15 pkt. Wskaźnik opracowali Steverink i wsp. (2001).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
GFI stosuje się u osób po 65. roku życia – w podstawowej opiece zdrowotnej, opiece środowiskowej, poradniach geriatrycznych, szpitalach i badaniach naukowych. Pomaga wytypować osoby, które wymagają całościowej oceny geriatrycznej i planu opieki. Kwestionariusz można wypełnić samodzielnie lub w wywiadzie prowadzonym przez pielęgniarkę, lekarza czy pracownika socjalnego; trwa to 5–10 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pytania dotyczą: samodzielności w robieniu zakupów, chodzeniu poza domem, ubieraniu się i korzystaniu z toalety; samooceny sprawności fizycznej w skali 0–10; problemów ze wzrokiem i słuchem w codziennym życiu; niezamierzonej utraty masy ciała w ostatnich 6 miesiącach; przyjmowania co najmniej 4 różnych leków; skarg na pamięć; poczucia pustki, braku ludzi wokół i opuszczenia; a także obniżonego nastroju i nerwowości lub lęku. Odpowiedź wskazującą na problem punktuje się jako 1 pkt; samoocena sprawności w zakresie 0–6 również daje 1 pkt. Wynik jest sumą punktów (0–15).
Wskaźnik Kruchości Groningen (GFI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik 4 pkt lub więcej wskazuje na kruchość; im wyższy wynik, tym więcej deficytów. Osoba z dodatnim wynikiem powinna zostać poddana całościowej ocenie geriatrycznej, która pozwala ustalić przyczyny i zaplanować działania, np. rehabilitację, wsparcie żywieniowe, przegląd leków czy pomoc społeczną.
Ponieważ GFI obejmuje także obszar psychiczny i społeczny, wskazuje częściowo inne osoby niż narzędzia oparte wyłącznie na sprawności fizycznej, np. fenotyp Frieda. Wynik nie zastępuje oceny klinicznej, a odpowiedzi na pojedyncze pytania – np. o samotność czy nastrój – mogą wymagać osobnej interwencji.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
GFI jest przesiewem kruchości, a nie rozpoznaniem. Peters i wsp. (2012) wykazali u osób starszych akceptowalną spójność wewnętrzną (alfa ok. 0,7) i trafność względem innych miar kruchości i jakości życia. Wynik ≥4 pkt wskazuje na kruchość; zgodność z fenotypem Frieda jest umiarkowana, bo GFI obejmuje też wymiar psychiczny i społeczny.
Publikacja źródłowa: Steverink N i wsp., Gerontologist 2001; Peters LL i wsp., J Am Med Dir Assoc 2012.
Podobne skale i kwestionariusze
Kruchość ocenia się też Kliniczną Skalą Kruchości (CFS), Fenotypem Kruchości wg Frieda i Skalą kruchości Edmonton (EFS). Sprawność fizyczną obiektywnie mierzy Krótka Bateria Testów Sprawności Fizycznej (SPPB), a szczegółowe potrzeby osoby starszej określa Całościowa Ocena Geriatryczna (COG).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
