Powtarzalna Bateria do Oceny Stanu Neuropsychologicznego (RBANS), ang. Repeatable Battery for the Assessment of Neuropsychological Status (RBANS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Powtarzalna Bateria do Oceny Stanu Neuropsychologicznego (RBANS) – omówienie
Co mierzy Powtarzalna Bateria do Oceny Stanu Neuropsychologicznego (RBANS)?
Powtarzalna Bateria do Oceny Stanu Neuropsychologicznego (RBANS) to krótki zestaw testów neuropsychologicznych, który w ok. 30 minut daje profil podstawowych funkcji poznawczych. Składa się z 12 podtestów tworzących pięć wskaźników: pamięć bezpośrednią, funkcje wzrokowo-przestrzenne i konstrukcyjne, język, uwagę oraz pamięć odroczoną. Istnieją cztery równoległe wersje, co ogranicza efekt uczenia się przy powtarzanych badaniach. Baterię opracowali Randolph i wsp. (1998).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
RBANS jest przeznaczona dla osób w wieku 12–89 lat. Stosuje się ją w diagnostyce otępienia i łagodnych zaburzeń poznawczych, po urazach mózgu i udarach, w schizofrenii, stwardnieniu rozsianym, chorobie Parkinsona i innych chorobach neurologicznych. Korzystają z niej neuropsychologowie i psycholodzy kliniczni, także w badaniach klinicznych, w których potrzebna jest powtarzalna ocena funkcji poznawczych. Narzędzie jest komercyjne, a normy są amerykańskie.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
RBANS zawiera 12 podtestów: uczenie się listy słów i zapamiętywanie opowiadania (pamięć bezpośrednia), przerysowanie figury i orientacja linii (funkcje wzrokowo-przestrzenne), nazywanie obrazków i fluencja semantyczna (język), powtarzanie cyfr i kodowanie (uwaga) oraz odtwarzanie listy, rozpoznawanie listy, odtwarzanie opowiadania i odtwarzanie figury (pamięć odroczona). Badanie trwa 20–30 minut; dostępne są 4 wersje równoległe (A–D), co ułatwia powtarzanie oceny.
Powtarzalna Bateria do Oceny Stanu Neuropsychologicznego (RBANS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyniki podtestów przelicza się na 5 wskaźników i wynik łączny (średnia 100, SD 15) według norm dla wieku. Wyniki 90–109 mieszczą się w przeciętnej, 80–89 – nisko przeciętne, 70–79 – graniczne, poniżej 70 – wyraźnie obniżone. Profil wskaźników pomaga różnicować zaburzenia: w chorobie Alzheimera najbardziej obniżona jest pamięć odroczona, a w zaburzeniach podkorowych – uwaga i tempo (kodowanie). Przy powtarzaniu badania zmianę ocenia się z uwzględnieniem efektu uczenia się (np. wskaźnik rzetelnej zmiany). Normy są amerykańskie.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
RBANS jest krótką baterią neuropsychologiczną, a nie testem rozpoznającym konkretną chorobę. Wynik łączny i wskaźniki (średnia 100, SD 15) dobrze odróżniają osoby z otępieniem od zdrowych, a wskaźnik pamięci odroczonej jest najbardziej czuły na chorobę Alzheimera. Dostępność równoległych wersji ogranicza efekt uczenia się przy powtarzaniu badania; rzetelność test–retest wyniku łącznego wynosi ok. 0,88.
Publikacja źródłowa: Randolph C, Tierney MC, Mohr E, Chase TN, J Clin Exp Neuropsychol 1998.
Podobne skale i kwestionariusze
Przesiewowo funkcje poznawcze ocenia się testami MMSE i MoCA, a bardziej szczegółowo – ACE-III i Skalą Oceny Otępienia Mattisa (DRS-2). Pamięć werbalną dokładniej mierzy Test Uczenia się Słuchowo-Werbalnego Reya (AVLT), a uwagę i funkcje wykonawcze – Test Łączenia Punktów (TMT) i Test Symboli i Cyfr (SDMT).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
