Krótka Skala Oceny Stanu Umysłowego (MMSE), ang. Mini Mental State Examination (MMSE) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Krótka Skala Oceny Stanu Umysłowego (MMSE) – omówienie
Co mierzy Krótka Skala Oceny Stanu Umysłowego (MMSE)?
MMSE (Mini-Mental State Examination), w polskiej adaptacji Krótka Skala Oceny Stanu Umysłowego, to krótki test przesiewowy funkcji poznawczych. Ocenia orientację w czasie i miejscu, zapamiętywanie, uwagę i liczenie, odroczone przypominanie, funkcje językowe (nazywanie, powtarzanie, wykonywanie poleceń, czytanie i pisanie) oraz praksję konstrukcyjną (przerysowanie pięciokątów). Maksymalny wynik to 30 pkt. Test służy do przesiewu i monitorowania nasilenia zaburzeń poznawczych, a nie do stawiania rozpoznania.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
MMSE stosuje się u dorosłych, przede wszystkim u osób starszych z podejrzeniem otępienia – w podstawowej opiece zdrowotnej, poradniach neurologicznych, psychiatrycznych i geriatrycznych oraz w szpitalu. Dobrze sprawdza się w ocenie otępienia umiarkowanego i głębszego oraz w śledzeniu jego przebiegu. U osób z wyższym wykształceniem i łagodnymi zaburzeniami bywa mało czuły, a u osób z niskim wykształceniem, zaburzeniami wzroku, słuchu lub afazją daje więcej wyników fałszywie nieprawidłowych.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badanie trwa 5–10 minut i prowadzi się je w cichym miejscu według standardowej instrukcji. Kolejno ocenia się: orientację w czasie i miejscu (10 pkt), powtórzenie trzech słów (3 pkt), odejmowanie po 7 od 100 lub literowanie słowa wspak (5 pkt), odtworzenie trzech słów (3 pkt) oraz zadania językowe i konstrukcyjne – nazwanie dwóch przedmiotów, powtórzenie zdania, wykonanie trzyetapowego polecenia, przeczytanie i wykonanie polecenia, napisanie zdania i przerysowanie dwóch nakładających się pięciokątów (łącznie 9 pkt).
Za każdą poprawną odpowiedź przyznaje się 1 pkt; wynik łączny mieści się w zakresie 0–30 pkt. Należy korzystać z oficjalnego formularza – w Polsce jest to wersja wydana przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP.
Krótka Skala Oceny Stanu Umysłowego (MMSE) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Polską wersję MMSE (Stańczak, 2010) można nabyć w Pracowni Testów Psychologicznych PTP.
Interpretacja wyników
Orientacyjne przedziały stosowane w praktyce klinicznej: 27–30 pkt – wynik prawidłowy; 24–26 pkt – możliwe łagodne zaburzenia poznawcze; 19–23 pkt – otępienie lekkiego stopnia; 11–18 pkt – otępienie umiarkowane; 0–10 pkt – otępienie głębokie.
Przedziały te są orientacyjne. W polskiej adaptacji (Stańczak, Pracownia Testów Psychologicznych PTP, 2010) wynik surowy interpretuje się z uwzględnieniem norm dla wieku i wykształcenia. Niski wynik nie jest rozpoznaniem otępienia – wymaga oceny klinicznej, wywiadu z opiekunem i wykluczenia przyczyn odwracalnych (np. depresji, majaczenia, zaburzeń metabolicznych).
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Czułość i swoistość MMSE zależą od przyjętego punktu odcięcia, wieku i wykształcenia badanych. W metaanalizie Mitchella (J Psychiatr Res, 2009) MMSE odróżniał osoby z otępieniem od zdrowych z czułością ok. 80% i swoistością ok. 81%. Wyraźnie gorzej wypadał w wykrywaniu łagodnych zaburzeń poznawczych (MCI) – czułość i swoistość ok. 63–65%.
Z tego powodu przy podejrzeniu wczesnych zaburzeń częściej zaleca się MoCA lub ACE-III. U osób z wyższym wykształceniem MMSE ma efekt sufitu, a u osób z niskim wykształceniem daje więcej wyników fałszywie dodatnich.
Publikacja źródłowa: Folstein MF, Folstein SE, McHugh PR, J Psychiatr Res 1975.
Podobne skale i kwestionariusze
Do przesiewu zaburzeń poznawczych stosuje się też test MoCA, Test ACE-III (Addenbrooke’s Cognitive Examination), Mini-Cog i test rysowania zegara. MoCA i ACE-III są czulsze na łagodne zaburzenia poznawcze i dokładniej oceniają funkcje wykonawcze oraz językowe. Mini-Cog trwa 2–3 minuty i nadaje się do szybkiego przesiewu. Do określania stadium otępienia służą natomiast skale CDR i FAST.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
