Wywiad żywieniowy 24-godzinny (24h recall), ang. 24 Hour Dietary Recall – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Wywiad żywieniowy 24-godzinny (24h recall)?
Wywiad żywieniowy 24-godzinny (24h recall) to metoda oceny spożycia, w której badany relacjonuje wszystkie produkty, potrawy i napoje spożyte poprzedniego dnia (lub w ciągu ostatnich 24 godzin), wraz z ich ilościami, sposobem przygotowania i porą posiłków. Na tej podstawie, z użyciem tabel składu żywności, oblicza się spożycie energii i składników odżywczych. Wywiad prowadzi zwykle dietetyk lub przeszkolony ankieter, coraz częściej z pomocą programów komputerowych.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Wywiad stosuje się u dzieci (z udziałem rodzica), młodzieży i dorosłych – w badaniach epidemiologicznych i populacyjnych, poradnictwie dietetycznym, ocenie stanu odżywienia w szpitalu i w badaniach klinicznych. Pozwala dokładnie opisać spożycie konkretnego dnia, ale ze względu na zmienność diety do oceny typowego spożycia potrzebne są co najmniej dwa wywiady z różnych dni. Pojedynczy wywiad trwa ok. 20–45 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Najczęściej stosuje się metodę wieloetapową (np. AMPM). Najpierw badany szybko wymienia wszystko, co jadł i pił poprzedniego dnia, potem ankieter dopytuje o często zapominane produkty (napoje, słodycze, przekąski, dodatki do potraw), ustala porę i okoliczności posiłków, a następnie szczegółowo opisuje każdy produkt – rodzaj, sposób przygotowania i ilość. Wielkość porcji szacuje się z pomocą miar domowych, modeli lub albumu fotografii produktów i potraw. Na końcu ankieter podsumowuje wywiad i pyta o ewentualne pominięcia.
Wywiad żywieniowy 24-godzinny (24h recall) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Na podstawie zebranych danych, za pomocą tabel składu żywności lub programu dietetycznego, oblicza się spożycie energii, makroskładników, witamin i składników mineralnych, a następnie porównuje je z normami żywienia dla danej grupy. Pojedynczy wywiad dobrze opisuje średnie spożycie w grupie, ale nie typowe spożycie konkretnej osoby – do tego potrzebne są powtórzone wywiady, w tym z dnia weekendowego.
Wywiad zwykle zaniża spożycie energii, zwłaszcza u osób z otyłością, co trzeba uwzględnić przy interpretacji.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Wywiad 24-godzinny nie jest testem diagnostycznym, lecz metodą oceny spożycia, dlatego zamiast czułości i swoistości ocenia się jego trafność względem biomarkerów, np. metody podwójnie znakowanej wody. W takich badaniach pojedynczy wywiad zaniża zwykle spożycie energii o ok. 10–15%, a metoda wieloetapowa (AMPM) zmniejsza ten błąd (Moshfegh i wsp., 2008). Typowe spożycie lepiej oddają co najmniej dwa wywiady z różnych dni, w tym jeden z dnia weekendowego. W Polsce do szacowania wielkości porcji stosuje się „Album fotografii produktów i potraw” Instytutu Żywności i Żywienia.
Publikacja źródłowa: Moshfegh AJ i wsp., Am J Clin Nutr 2008 (metoda wieloetapowa AMPM).
Podobne skale i kwestionariusze
Spożycie w ciągu kilku dni dokładnie opisuje Trzydniowy Dzienniczek Żywieniowy, a typowe spożycie w dłuższym okresie – Kwestionariusz Częstotliwości Spożycia Żywności (FFQ) i Kwestionariusz Historii Żywienia (DHQ). Na podstawie danych o spożyciu można obliczyć wskaźniki jakości diety, np. Wskaźnik Zdrowego Odżywiania (HEI). U pacjentów szpitalnych ryzyko żywieniowe ocenia się Skalą NRS 2002.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
