Test Oceny Systemów Równowagi (BESTest), ang. Balance Evaluation Systems Test (BESTest) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test Oceny Systemów Równowagi (BESTest)?
Test Oceny Systemów Równowagi (BESTest) to kliniczny test równowagi, który pozwala ustalić, który z sześciu systemów kontroli postawy jest zaburzony: ograniczenia biomechaniczne, granice stabilności i pionowość, przygotowawcze dostosowania postawy, reakcje posturalne, orientacja czuciowa i stabilność podczas chodu. Obejmuje 27 zadań (36 ocen) punktowanych 0–3; wynik podaje się w procentach. Test opracowali Horak, Wrisley i Frank (2009).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
BESTest stosuje się u dorosłych z zaburzeniami równowagi – w chorobie Parkinsona, po udarze, w stwardnieniu rozsianym, zaburzeniach przedsionkowych, neuropatii i u osób starszych z upadkami. Korzystają z niego fizjoterapeuci, zwłaszcza w rehabilitacji neurologicznej i przedsionkowej, aby dobrać ćwiczenia do zaburzonych systemów. Badanie trwa ok. 30 minut i wymaga m.in. pochylni, podłoża piankowego, stopera i schodka.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Kolejne części obejmują: I – ograniczenia biomechaniczne (np. ustawienie stóp, siła mięśni bioder i stawów skokowych, ruchomość, siadanie na podłodze i wstawanie), II – granice stabilności i pionowość (np. sięganie w przód i w bok, pochylanie się w siadzie), III – przygotowawcze dostosowania postawy (np. wstawanie z krzesła, wspinanie się na palce, stanie na jednej nodze, stawianie stopy na stopniu), IV – reakcje posturalne (reakcje na wytrącenie z równowagi w różnych kierunkach), V – orientację czuciową (stanie na twardym i miękkim podłożu z oczami otwartymi i zamkniętymi, stanie na pochylni) oraz VI – stabilność podczas chodu (np. zmiany tempa, obroty głowy, przekraczanie przeszkód, test „Wstań i idź” z zadaniem dodatkowym).
Test Oceny Systemów Równowagi (BESTest) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik ogólny i wyniki części wyraża się jako odsetek maksymalnej liczby punktów; wyższy odsetek oznacza lepszą kontrolę równowagi. Profil części pokazuje, który system wymaga ćwiczeń – np. niski wynik w orientacji czuciowej wskazuje na potrzebę treningu na niestabilnym podłożu i bez kontroli wzroku. W chorobie Parkinsona wynik 69% lub niższy wiązał się z upadkami w wywiadzie (Duncan i wsp., 2012).
Test ma niewielki efekt sufitu, dlatego dobrze różnicuje osoby z łagodnymi zaburzeniami. Ze względu na długi czas badania w praktyce często stosuje się wersje skrócone: Mini-BESTest (14 zadań) i Brief-BESTest.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
BESTest nie jest testem diagnostycznym, lecz wskazuje, który z sześciu systemów kontroli postawy jest zaburzony. W pracy Horak i wsp. (2009) zgodność między oceniającymi wynosiła ICC 0,91. W chorobie Parkinsona wynik ≤69% wykrywał osoby z upadkami z czułością 84% i swoistością 76% (Duncan i wsp., 2012).
Publikacja źródłowa: Horak FB, Wrisley DM, Frank J, Phys Ther 2009.
Podobne skale i kwestionariusze
Skróconą wersją testu jest Skrócony test oceny systemów równowagi (Mini-BESTest). Równowagę ocenia też Skala Równowagi Berg (BBS), a stabilność podczas chodu – Funkcjonalna Ocena Chodu (FGA) i Dynamiczny Wskaźnik Chodu (DGI). Wpływ zawrotów głowy na życie mierzy Kwestionariusz Niepełnosprawności Związanej z Zawrotami Głowy (DHI).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
