Wskaźnik sprawności funkcjonalnej w ZZSK (BASFI), ang. Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index (BASFI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Wskaźnik sprawności funkcjonalnej w ZZSK (BASFI)?
Wskaźnik sprawności funkcjonalnej w ZZSK (Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index, BASFI) to kwestionariusz samooceny ograniczeń funkcjonalnych u chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Zawiera 10 pytań o trudność wykonywania codziennych czynności, takich jak zakładanie skarpet, schylanie się czy wstawanie z podłogi. Każde pytanie ocenia się w skali 0–10, a wynik końcowy to średnia odpowiedzi. Wskaźnik opracowali Calin i wsp. (1994).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
BASFI stosuje się u dorosłych z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa i osiową spondyloartropatią – w poradniach reumatologicznych, w fizjoterapii oraz w badaniach klinicznych. Uzupełnia ocenę aktywności choroby (BASDAI, ASDAS) i ruchomości kręgosłupa (BASMI), a w Polsce jest wykorzystywany m.in. w programach lekowych. Wypełnienie trwa kilka minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
BASFI zawiera 10 pytań. Osiem dotyczy codziennych czynności, m.in. zakładania skarpet bez pomocy, podnoszenia długopisu z podłogi, sięgania do wysokiej półki, wstawania z krzesła bez podpierania się rękami, wstawania z podłogi z pozycji leżącej, stania bez podparcia przez 10 minut, wchodzenia po 12–15 stopniach bez poręczy i patrzenia przez ramię bez obracania tułowia. Dwa pozostałe dotyczą aktywności wymagających wysiłku fizycznego oraz pełnego dnia aktywności w domu lub w pracy. Pacjent ocenia każde pytanie w odniesieniu do ostatniego tygodnia w skali 0–10 (od „łatwe” do „niemożliwe”).
Wskaźnik sprawności funkcjonalnej w ZZSK (BASFI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik to średnia 10 odpowiedzi (0–10); wyższy oznacza większe ograniczenie sprawności. Wskaźnik nie ma progów diagnostycznych – ocenia się zmianę w czasie. Poprawa BASFI jest jedną z domen kryteriów odpowiedzi ASAS20 i ASAS40, stosowanych w badaniach klinicznych i ocenie leczenia biologicznego.
Wynik zależy zarówno od aktywności zapalnej, jak i od trwałych zmian strukturalnych kręgosłupa, dlatego interpretuje się go razem ze wskaźnikami aktywności choroby (BASDAI, ASDAS) i oceną ruchomości kręgosłupa (BASMI).
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
BASFI mierzy sprawność funkcjonalną, a nie rozpoznaje choroby. W pracy Calina i wsp. (1994) wskaźnik miał wysoką rzetelność test–retest i był wrażliwy na zmianę po fizjoterapii.
Publikacja źródłowa: Calin A i wsp., J Rheumatol 1994.
Podobne skale i kwestionariusze
Aktywność zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa ocenia się wskaźnikiem BASDAI, opartym na odpowiedziach pacjenta, oraz wskaźnikiem ASDAS, który uwzględnia też CRP lub OB. Ruchomość kręgosłupa mierzy Wskaźnik metrologiczny w ZZSK (BASMI), a jakość życia chorych – kwestionariusz ASQoL. Ogólną niepełnosprawność w codziennych czynnościach opisuje też Kwestionariusz Oceny Zdrowia (HAQ-DI).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
