Inwentarz Umiejętności Pragmatycznych (PLSI), ang. Pragmatic Language Skills Inventory (PLSI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Inwentarz Umiejętności Pragmatycznych (PLSI)?
Inwentarz Umiejętności Pragmatycznych (PLSI, Pragmatic Language Skills Inventory) to skala ocen wypełniana przez nauczyciela lub rodzica, która opisuje, jak dziecko posługuje się językiem w sytuacjach społecznych. Zawiera 45 pozycji w trzech podskalach: umiejętności osobiste (np. wyrażanie potrzeb i uczuć), społeczne (np. rozpoczynanie i podtrzymywanie rozmowy, rozumienie żartów) i szkolne (np. udział w dyskusji, zadawanie pytań w klasie). Wyniki porównuje się z normami amerykańskimi. Inwentarz opracowali Gilliam i Miller (2006).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
PLSI jest przeznaczony dla dzieci w wieku 5–12 lat z podejrzeniem zaburzeń pragmatyki języka – m.in. ze spektrum autyzmu, ADHD, zaburzeniami rozwoju języka i trudnościami w uczeniu się. Stosuje się go w logopedii, psychologii i pedagogice szkolnej, do diagnozy i planowania terapii umiejętności społeczno-komunikacyjnych. Wypełnienie trwa ok. 5–10 minut. Brak polskiej adaptacji i norm, dlatego w Polsce wynik ma charakter orientacyjny.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Nauczyciel lub rodzic, który dobrze zna dziecko, ocenia każdą z 45 umiejętności na podstawie codziennych obserwacji, w skali opisanej w podręczniku – od braku danej umiejętności do jej pełnego opanowania. Pozycje są pogrupowane w trzy podskale: osobiste, społeczne i szkolne. Wyniki podskal sumuje się, a następnie przelicza według tabel norm. Wypełnienie nie wymaga obecności dziecka.
Inwentarz Umiejętności Pragmatycznych (PLSI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyniki surowe przelicza się na wskaźnik pragmatyki językowej (średnia 100, SD 15), wyniki standardowe podskal i centyle. Wynik niższy o ponad 1 SD od średniej (poniżej 85) wskazuje na trudności, a o ponad 2 SD (poniżej 70) – na znaczne trudności w pragmatyce języka. Profil podskal pomaga zaplanować terapię, np. ćwiczenia rozpoczynania rozmowy czy rozumienia intencji.
Ponieważ normy są amerykańskie, a polskiej adaptacji brak, wynik interpretuje się ostrożnie, razem z obserwacją i innymi narzędziami.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
PLSI jest skalą znormalizowaną – wyniki przelicza się na wskaźnik (średnia 100, SD 15) i centyle. Właściwości narzędzia opisuje się rzetelnością i trafnością, a nie czułością i swoistością. Podręcznik podaje dobrą spójność wewnętrzną i zdolność odróżniania dzieci z zaburzeniami pragmatyki (np. w autyzmie) od rówieśników.
Publikacja źródłowa: Gilliam JE, Miller L, Pragmatic Language Skills Inventory, Pro-Ed 2006.
Podobne skale i kwestionariusze
Pragmatykę języka w zadaniach wykonywanych przez dziecko ocenia Test Języka Pragmatycznego (TOPL-2), a komunikację w codziennym życiu w ocenie rodzica – Lista Kontrolna Komunikacji Dziecięcej (CCC-2). Trudności w komunikacji społecznej typowe dla autyzmu ocenia Kwestionariusz Komunikacji Społecznej (SCQ) i obserwacja ADOS-2, a umiejętności komunikacyjne w codziennym funkcjonowaniu – Skale Zachowań Adaptacyjnych Vineland-3.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
