Kwestionariusz oceny jakości życia w chorobie nowotworowej (FACT-G), ang. Functional Assessment of Cancer Therapy – General (FACT-G) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz oceny jakości życia w chorobie nowotworowej (FACT-G)?
Kwestionariusz oceny jakości życia w chorobie nowotworowej (FACT-G) mierzy jakość życia związaną ze zdrowiem u osób z nowotworami. Zawiera 27 pytań w czterech obszarach: samopoczucie fizyczne (7 pytań), społeczne i rodzinne (7), emocjonalne (6) i funkcjonalne (7). Wynik całkowity wynosi 0–108 pkt. FACT-G stanowi trzon systemu FACIT – po dodaniu modułów swoistych powstają kwestionariusze dla konkretnych nowotworów i objawów. Kwestionariusz opracowali Cella i wsp. (1993).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
FACT-G stosuje się u dorosłych z każdym rodzajem nowotworu, na każdym etapie leczenia i obserwacji – w onkologii, opiece paliatywnej, psychoonkologii i badaniach klinicznych. Kwestionariusz wypełnia sam pacjent, a w razie potrzeby można go przeprowadzić w formie wywiadu. Wyniki pomagają ocenić wpływ choroby i leczenia na życie pacjenta oraz efekty interwencji wspierających. Dostępna jest oficjalna polska wersja.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent ocenia, w jakim stopniu każde stwierdzenie odnosiło się do niego w ciągu ostatnich 7 dni, w skali 0–4 (od „wcale” do „bardzo”). Stwierdzenia sformułowane negatywnie, np. o bólu czy nudnościach, punktuje się odwrotnie, tak aby wyższy wynik zawsze oznaczał lepsze samopoczucie. Wyniki obszarów wynoszą: fizyczny 0–28, społeczny i rodzinny 0–28, emocjonalny 0–24, funkcjonalny 0–28 pkt. Przy brakujących odpowiedziach wynik obszaru można przeliczyć proporcjonalnie, jeśli pacjent odpowiedział na ponad połowę pytań. Wypełnienie trwa 5–10 minut.
Kwestionariusz oceny jakości życia w chorobie nowotworowej (FACT-G) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF w języku polskim: opracowań i publikacji dotyczących narzędzia. To przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza lepszą jakość życia. Kwestionariusz nie ma progów klinicznych – wyniki porównuje się z wartościami referencyjnymi dla populacji ogólnej i chorych na nowotwory lub z wcześniejszym badaniem pacjenta. Za minimalną istotną różnicę w wyniku całkowitym przyjmuje się 3–7 pkt, a w wynikach poszczególnych obszarów – ok. 2–3 pkt.
Analiza obszarów pokazuje, gdzie pacjent potrzebuje wsparcia: niski wynik fizyczny może wskazywać na niedostatecznie kontrolowane objawy, a niski wynik emocjonalny – na potrzebę konsultacji psychoonkologicznej. Pogorszenie jakości życia w trakcie leczenia jest sygnałem do rozmowy o objawach i działaniach niepożądanych.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
FACT-G mierzy jakość życia w chorobie nowotworowej i nie służy do rozpoznania. W pracy Celli i wsp. (1993) kwestionariusz miał wysoką spójność wewnętrzną (alfa ok. 0,89 dla wyniku łącznego) i był wrażliwy na zmiany stanu zdrowia. Wartość minimalnej istotnej różnicy wyznaczyli Webster i wsp. (2003). Dostępna jest oficjalna polska wersja (FACIT.org).
Publikacja źródłowa: Cella DF i wsp., J Clin Oncol 1993; Webster K, Cella D, Yost K, Health Qual Life Outcomes 2003.
Podobne skale i kwestionariusze
Kwestionariusze swoiste dla nowotworów i objawów, np. zmęczenia, obejmuje System kwestionariuszy FACIT. Nasilenie objawów u chorych na nowotwory ocenia Skala Oceny Objawów Edmonton (ESAS), a sprawność – Skala sprawności ECOG (Zubroda) i Skala Karnofsky’ego (KPS). Lęk i depresję u chorych somatycznie wykrywa Szpitalna Skala Lęku i Depresji (HADS); w Europie często stosuje się też kwestionariusz EORTC QLQ-C30.
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
