Kwestionariusz Kształtu Ciała (BSQ), ang. Body Shape Questionnaire (BSQ-34) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz Kształtu Ciała (BSQ)?
Kwestionariusz Kształtu Ciała (BSQ) mierzy obawy związane z kształtem i wyglądem ciała, zwłaszcza lęk przed „byciem grubym”. Pytania dotyczą m.in. niezadowolenia z sylwetki, porównywania się z innymi, wstydu z powodu wyglądu, unikania sytuacji, w których ciało jest widoczne, oraz wpływu jedzenia na samoocenę. Pełna wersja zawiera 34 pytania dotyczące ostatnich 4 tygodni. Kwestionariusz opracowali Cooper i wsp. (1987).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
BSQ stosuje się u młodzieży i dorosłych, głównie kobiet – w diagnostyce i terapii zaburzeń odżywiania (jadłowstrętu psychicznego, bulimii, zaburzenia z napadami objadania się), w psychologii klinicznej, dietetyce, leczeniu otyłości i badaniach populacyjnych. Pomaga ocenić nasilenie zaburzeń obrazu ciała i monitorować efekty terapii. Dostępne są też wersje skrócone, np. BSQ-14 i BSQ-8.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pełna wersja zawiera 34 pytania o odczucia związane z wyglądem w ostatnich 4 tygodniach, np. o obawy, że uda lub brzuch są zbyt duże, o porównywanie swojej sylwetki z sylwetką innych czy o unikanie sytuacji, w których inni mogą zobaczyć ciało. Odpowiedzi udziela się w 6-stopniowej skali od „nigdy” (1) do „zawsze” (6). Wynik łączny to suma punktów (34–204). Wypełnienie trwa ok. 10 minut; wersje skrócone zawierają odpowiednio mniej pytań.
Kwestionariusz Kształtu Ciała (BSQ) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik łączny wynosi 34–204 pkt; wyższy oznacza silniejsze obawy dotyczące kształtu ciała. Najczęściej stosuje się przedziały: poniżej 80 pkt – brak obaw, 80–110 – obawy łagodne, 111–140 – umiarkowane, powyżej 140 pkt – nasilone. Wysoki wynik nie jest rozpoznaniem zaburzeń odżywiania, ale wskazuje na potrzebę pogłębionej oceny, np. kwestionariuszem EDE-Q lub w wywiadzie klinicznym. Zmniejszenie wyniku w trakcie terapii świadczy o poprawie obrazu ciała.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
BSQ mierzy obawy dotyczące kształtu ciała i nie jest testem diagnostycznym. W pracy Cooper i wsp. (1987) wynik odróżniał kobiety z bulimią od grupy kontrolnej i korelował z innymi miarami zaburzeń odżywiania.
Publikacja źródłowa: Cooper PJ, Taylor MJ, Cooper Z, Fairburn CG, Int J Eat Disord 1987.
Podobne skale i kwestionariusze
Zachowania unikowe związane z wyglądem ocenia Kwestionariusz unikania związanego z obrazem ciała (BIAQ). Szerszy zakres objawów zaburzeń odżywiania mierzą Kwestionariusz Badania Zaburzeń Odżywiania (EDE-Q), Kwestionariusz Postaw wobec Jedzenia (EAT-26) i Inwentarz Zaburzeń Odżywiania (EDI). Samoocenę, często obniżoną u osób z negatywnym obrazem ciała, ocenia Skala Samooceny Rosenberga (SES).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
