Zmodyfikowana Skala Rankina (mRS), ang. Modified Rankin Scale (mRS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Zmodyfikowana Skala Rankina (mRS) – omówienie
Co mierzy Zmodyfikowana Skala Rankina (mRS)?
Zmodyfikowana Skala Rankina (mRS) to najczęściej stosowana miara niesprawności i zależności od innych osób po udarze mózgu. Opisuje ogólny stopień niesprawności w skali od 0 (brak objawów) do 5 (ciężka niesprawność wymagająca stałej opieki), a stopień 6 oznacza zgon. Ocena dotyczy przede wszystkim zdolności do samodzielnego życia i wykonywania dotychczasowych czynności, a nie pojedynczych objawów. Pierwotną skalę opisał Rankin w 1957 r., a obecnie stosowana wersja zmodyfikowana pochodzi z lat 80. XX w.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
mRS stosuje się u dorosłych po udarze mózgu – na oddziałach udarowych, w rehabilitacji neurologicznej i w badaniach klinicznych, w których jest głównym punktem końcowym (zwykle 90 dni po udarze). Ocenia się też stan sprzed udaru, co ma znaczenie przy kwalifikacji do trombolizy i trombektomii. Skalę wykorzystuje się również w innych chorobach neurologicznych, np. po krwotoku podpajęczynówkowym. Ocenę może przeprowadzić lekarz, pielęgniarka lub przeszkolony badacz, także telefonicznie.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Ocenę przeprowadza się w rozmowie z pacjentem lub opiekunem, najlepiej przy użyciu wywiadu strukturalnego. Stopnie: 0 – brak objawów; 1 – brak istotnej niesprawności mimo objawów (wykonuje wszystkie dotychczasowe obowiązki); 2 – niewielka niesprawność (nie wykonuje wszystkich wcześniejszych czynności, ale samodzielnie zajmuje się swoimi sprawami); 3 – umiarkowana niesprawność (wymaga pewnej pomocy, ale chodzi bez pomocy innej osoby); 4 – średnio ciężka niesprawność (nie chodzi bez pomocy i nie zaspokaja potrzeb fizjologicznych bez pomocy); 5 – ciężka niesprawność (leżący, z nietrzymaniem zwieraczy, wymaga stałej opieki); 6 – zgon.
Zmodyfikowana Skala Rankina (mRS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik 0–2 oznacza samodzielność funkcjonalną i jest najczęściej przyjmowaną definicją dobrego wyniku leczenia udaru, a 0–1 – wyniku doskonałego. W badaniach często analizuje się przesunięcie w całym rozkładzie mRS (shift analysis). Największe trudności w ocenie dotyczą zwykle granic między stopniami 1, 2 i 3.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
mRS opisuje stopień niesprawności po udarze i nie jest testem diagnostycznym. Zgodność między oceniającymi przy swobodnym wywiadzie jest umiarkowana, a zastosowanie wywiadu strukturalnego (Wilson i wsp., 2002) wyraźnie ją poprawia. Wynik mRS po 90 dniach był głównym punktem końcowym w przełomowych badaniach trombolizy i trombektomii.
Publikacja źródłowa: Rankin J, Scott Med J 1957; van Swieten JC i wsp., Stroke 1988; Wilson JTL i wsp., Stroke 2002 (wywiad strukturalny).
Podobne skale i kwestionariusze
Nasilenie deficytu neurologicznego w ostrej fazie udaru mierzy Skala Udarowa NIH (NIHSS). Samodzielność w czynnościach codziennych szczegółowo opisują Skala Barthel i Skala Niezależności Funkcjonalnej (FIM), a wpływ udaru na życie z perspektywy pacjenta – Skala Wpływu Udaru (SIS) i Skala Jakości Życia po Udarze (SS-QOL). Po urazie mózgu odpowiednikiem mRS jest Glasgowska Skala Wyników Leczenia (GOS).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
