Ogólna Ocena Stanu przez Pacjenta (PtGA), ang. Patient Global Assessment (PtGA) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Ogólna Ocena Stanu przez Pacjenta (PtGA) – omówienie
Co mierzy Ogólna Ocena Stanu przez Pacjenta (PtGA)?
Ogólna Ocena Stanu przez Pacjenta (PtGA) to pojedyncze pytanie, w którym pacjent ocenia, jak bardzo choroba wpływa na jego samopoczucie lub jak aktywna jest jego choroba. Odpowiedź zaznacza się na skali numerycznej 0–10 lub wzrokowo-analogowej 0–100 mm, zwykle w odniesieniu do ostatniego tygodnia. PtGA jest prostą miarą perspektywy pacjenta i składową wielu wskaźników aktywności chorób reumatycznych, m.in. DAS28, CDAI i SDAI, a także kryteriów remisji ACR/EULAR.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
PtGA stosuje się u dorosłych z reumatoidalnym i łuszczycowym zapaleniem stawów, spondyloartropatiami, toczniem i innymi chorobami przewlekłymi, a także w dermatologii (np. w łuszczycy i atopowym zapaleniu skóry) – na wizytach kontrolnych i w badaniach klinicznych. Pacjent odpowiada w kilka sekund. Wynik pomaga monitorować przebieg choroby i porównać odczucia pacjenta z oceną lekarza.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent odpowiada na jedno pytanie, np.: „Biorąc pod uwagę wszystkie sposoby, w jakie choroba na Pana/Panią wpływa, jak ocenia Pan/Pani swój stan w ostatnim tygodniu?”, zaznaczając wynik na skali od 0 (bardzo dobrze, choroba nieaktywna) do 10 (bardzo źle, choroba bardzo aktywna) lub na odcinku 100 mm. Treść pytania i okres oceny powinny być zawsze takie same, ponieważ różne sformułowania (dotyczące aktywności choroby lub ogólnego stanu zdrowia) dają różne wyniki.
Ogólna Ocena Stanu przez Pacjenta (PtGA) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza gorszą ocenę stanu przez pacjenta. W kryteriach remisji ACR/EULAR według definicji logicznej PtGA musi wynosić ≤1 pkt (w wersji Boolean 2.0 – ≤2 pkt) w skali 0–10. Wynik PtGA wchodzi też do wzorów DAS28, CDAI i SDAI.
Ponieważ ocena pacjenta zależy nie tylko od zapalenia, ale też od bólu, zmęczenia, nastroju i chorób współistniejących, duża rozbieżność z oceną lekarza (PGA) jest sygnałem do oceny tych czynników, a nie automatycznie do intensyfikacji leczenia.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
PtGA jest oceną aktywności choroby z perspektywy pacjenta i nie służy do rozpoznania. Ma umiarkowaną rzetelność test–retest i silnie zależy od bólu, zmęczenia, nastroju i chorób współistniejących, dlatego może nie odzwierciedlać aktywności zapalnej. To najczęstsza przyczyna niespełnienia kryteriów remisji Boolean ACR/EULAR, co skłoniło do podniesienia progu PtGA z ≤1 do ≤2 (w skali 0–10) w wersji Boolean 2.0 (Studenic i wsp., 2023).
Publikacja źródłowa: Felson DT i wsp., Arthritis Rheum 1993 (zestaw podstawowy ACR); Studenic P i wsp., Ann Rheum Dis 2023 (remisja Boolean 2.0).
Podobne skale i kwestionariusze
Ocenie pacjenta towarzyszy zwykle Ogólna Ocena Lekarza (PGA), a zmianę stanu w trakcie leczenia opisuje Ogólna Ocena Zmiany przez Pacjenta (PGIC). PtGA jest składową wskaźnika DAS28, Klinicznego Wskaźnika Aktywności Choroby w RZS (CDAI), Uproszczonego Wskaźnika Aktywności Choroby (SDAI) i Kryteriów remisji ACR/EULAR. Niepełnosprawność w codziennych czynnościach ocenia Kwestionariusz Oceny Zdrowia (HAQ-DI).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.