Skala Samooceny Lęku Zunga (SAS), ang. Zung Self-Rating Anxiety Scale (SAS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala Samooceny Lęku Zunga (SAS)?
Skala Samooceny Lęku Zunga (SAS) to kwestionariusz samoopisowy mierzący nasilenie objawów lęku. Zawiera 20 stwierdzeń, z których 5 dotyczy objawów emocjonalnych (np. niepokoju, strachu, poczucia rozpadu), a 15 – somatycznych (np. drżenia, kołatania serca, zawrotów głowy, duszności, potliwości, częstego oddawania moczu czy bezsenności). Wynik przelicza się na wskaźnik 25–100. Skalę opracował Zung (1971), autor znanej również skali samooceny depresji.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SAS stosuje się u dorosłych – w psychiatrii, psychologii klinicznej, podstawowej opiece zdrowotnej, u chorych somatycznie i w badaniach naukowych – do przesiewu, oceny nasilenia objawów lęku i monitorowania leczenia. Wypełnienie trwa ok. 5–10 minut. Ze względu na dużą liczbę objawów somatycznych wynik u chorych somatycznie może być zawyżony, dlatego w tej grupie częściej stosuje się skale bez objawów somatycznych, np. HADS.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany ocenia, jak często w ostatnim czasie (zwykle w ostatnim tygodniu) doświadczał opisanych odczuć, w skali 1–4: nigdy lub rzadko (1), czasami (2), często (3), przez większość czasu lub zawsze (4). Pięć stwierdzeń sformułowano pozytywnie (np. o spokoju czy łatwym zasypianiu) i punktuje się je odwrotnie. Wynik surowy to suma punktów (20–80); przelicza się go na wskaźnik, mnożąc przez 1,25 (25–100).
Skala Samooceny Lęku Zunga (SAS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wyższy wskaźnik oznacza silniejszy lęk. Najczęściej przyjmuje się: wskaźnik poniżej 45 – zakres prawidłowy, 45–59 – lęk łagodny do umiarkowanego, 60–74 – lęk znaczny do ciężkiego, ≥75 – lęk skrajny. Wskaźnik ≥45 sugeruje lęk wymagający dalszej oceny klinicznej.
Skala mierzy nasilenie objawów, a nie rozpoznaje zaburzeń lękowych; przewaga objawów somatycznych wymaga wykluczenia chorób, np. nadczynności tarczycy, zaburzeń rytmu serca czy działań niepożądanych leków.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
SAS mierzy nasilenie objawów lęku i nie rozpoznaje zaburzeń lękowych. Skala ma zadowalającą spójność wewnętrzną i dobrze koreluje z innymi miarami lęku, ale zawiera wiele objawów somatycznych, przez co u chorych somatycznie może zawyżać wynik.
Publikacja źródłowa: Zung WWK, Psychosomatics 1971.
Podobne skale i kwestionariusze
Objawy depresji mierzy analogiczna Skala Samooceny Depresji Zunga (SDS). Lęk ocenia się też Skalą Lęku Uogólnionego GAD-7, Inwentarzem Lęku Becka (BAI) i Inwentarzem Stanu i Cechy Lęku (STAI), u chorych somatycznie – Szpitalną Skalą Lęku i Depresji (HADS), a w ocenie klinicysty – Skalą Lęku Hamiltona (HAM-A).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
