Szpitalna Skala Lęku i Depresji (HADS), ang. Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Szpitalna Skala Lęku i Depresji (HADS) – omówienie
Co mierzy Szpitalna Skala Lęku i Depresji (HADS)?
Szpitalna Skala Lęku i Depresji (HADS) to krótki kwestionariusz samoopisowy do przesiewu i oceny nasilenia objawów lęku i depresji u osób chorych somatycznie. Składa się z dwóch podskal po 7 pytań: lęku (HADS-A) i depresji (HADS-D). Celowo pominięto w niej objawy somatyczne, takie jak zmęczenie, bezsenność czy utrata masy ciała, które mogą wynikać z choroby podstawowej, a nie z zaburzeń nastroju.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
HADS stosuje się u dorosłych pacjentów szpitali i poradni specjalistycznych – w onkologii, kardiologii, neurologii, reumatologii, opiece paliatywnej i podstawowej opiece zdrowotnej. Mimo nazwy nie jest ograniczona do szpitala: wykorzystuje się ją także w populacji ogólnej i w badaniach naukowych. Nie jest przeznaczona do diagnozy zaburzeń psychicznych ani do oceny myśli samobójczych.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent wybiera odpowiedź najlepiej opisującą jego samopoczucie w ostatnim tygodniu. Pytania dotyczące lęku i depresji przeplatają się, a każde ma cztery warianty odpowiedzi punktowane 0–3 (część pytań ma odwróconą punktację). Wypełnienie trwa 2–5 minut.
Punkty sumuje się oddzielnie dla każdej podskali – w obu wynik mieści się w zakresie 0–21 pkt. Wyników obu podskal zwykle się nie sumuje, choć w niektórych badaniach stosuje się wynik łączny jako miarę ogólnego stresu psychicznego. Korzystanie z HADS wymaga licencji wydawcy (GL Assessment), także w wersji polskiej.
Szpitalna Skala Lęku i Depresji (HADS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Dla każdej podskali przyjmuje się zwykle: 0–7 pkt – wynik prawidłowy, 8–10 pkt – wynik graniczny (możliwe zaburzenia), 11–21 pkt – wynik nieprawidłowy (prawdopodobne zaburzenia). Próg ≥8 pkt jest czulszy i częściej stosowany w przesiewie, a próg ≥11 pkt – bardziej swoisty.
Wynik podwyższony powinien prowadzić do rozmowy z pacjentem, oceny klinicznej i – w razie potrzeby – konsultacji psychologicznej lub psychiatrycznej. HADS dobrze nadaje się też do śledzenia zmian nasilenia objawów w trakcie leczenia choroby podstawowej.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W przeglądzie Bjelland i wsp. (J Psychosom Res, 2002), obejmującym ponad 700 prac, próg ≥8 pkt w każdej podskali dawał dla lęku (HADS-A) i depresji (HADS-D) czułość i swoistość rzędu 0,80. Wyższy próg (≥11 pkt) zwiększa swoistość kosztem czułości.
Publikacja źródłowa: Zigmond AS, Snaith RP, Acta Psychiatr Scand 1983.
Podobne skale i kwestionariusze
Objawy lęku i depresji ocenia się także Kwestionariuszem Zdrowia Pacjenta PHQ-9 (depresja) i skalą GAD-7 (lęk), które są bezpłatne i odpowiadają kryteriom diagnostycznym. U osób starszych stosuje się Geriatryczną Skalę Depresji (GDS), a w szczegółowej ocenie klinicznej – Skalę Depresji Hamiltona (HAM-D) i Skalę Lęku Hamiltona (HAM-A). HADS wyróżnia się pominięciem objawów somatycznych.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
