Test Stroopa (efekt interferencji), ang. Stroop Test – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test Stroopa (efekt interferencji)?
Test Stroopa ocenia kontrolę uwagi i zdolność hamowania reakcji automatycznych. Wykorzystuje efekt interferencji: gdy nazwa koloru jest wydrukowana innym kolorem (np. słowo „czerwony” napisane na niebiesko), nazwanie koloru druku trwa dłużej i częściej prowadzi do błędów niż w warunkach zgodnych. Wielkość tego spowolnienia odzwierciedla sprawność funkcji wykonawczych, zwłaszcza kontroli hamowania i uwagi selektywnej.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Test stosuje się w diagnostyce neuropsychologicznej dzieci od ok. 7. roku życia i dorosłych – m.in. po urazach mózgu, w chorobie Parkinsona, otępieniu, stwardnieniu rozsianym, ADHD, schizofrenii i depresji – a także w badaniach naukowych. Wymaga sprawnego czytania i prawidłowego widzenia barw, dlatego nie nadaje się dla osób z zaburzeniami rozpoznawania barw ani bardzo słabo czytających. Wyniki interpretuje psycholog lub neuropsycholog na podstawie norm.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Najczęściej test ma trzy części, wykonywane na kartach lub komputerowo: 1. czytanie nazw kolorów wydrukowanych czarnym tuszem, 2. nazywanie kolorów prostokątów lub ciągów znaków, 3. nazywanie koloru druku słów oznaczających inny kolor (warunek niezgodny). W zależności od wersji mierzy się czas wykonania całej karty, liczbę poprawnych odpowiedzi w określonym czasie (np. 45 s w wersji Goldena) oraz liczbę błędów.
Przed każdą częścią należy upewnić się, że badany zrozumiał instrukcję i rozpoznaje kolory. Badanie trwa ok. 5–10 minut.
Test Stroopa (efekt interferencji) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Interpretacja zależy od wersji testu (np. Golden, Victoria, Delis-Kaplan) i jej norm – nie istnieją uniwersalne wartości czasu „normalnego”. Najważniejszy jest efekt interferencji, czyli wydłużenie czasu lub wzrost liczby błędów w części niezgodnej (nazywanie koloru druku słowa oznaczającego inny kolor) w porównaniu z częścią podstawową.
Duży efekt interferencji lub liczne błędy sugerują trudności w hamowaniu reakcji automatycznych i kontroli uwagi. Na wynik wpływają wiek, wykształcenie, szybkość czytania, zaburzenia widzenia barw i spowolnienie psychoruchowe – dlatego wynik zawsze porównuje się z normami właściwej wersji.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Test Stroopa jest miarą funkcji wykonawczych, a nie testem diagnostycznym określonej choroby, więc ogólne wartości czułości i swoistości nie mają uzasadnienia. Wyniki są nieprawidłowe w wielu stanach (uraz mózgu, choroba Parkinsona, otępienie, ADHD, schizofrenia, depresja), co oznacza niską swoistość dla pojedynczej diagnozy. Test ma dobrą rzetelność test–retest.
Publikacja źródłowa: Stroop JR, J Exp Psychol 1935; Golden CJ, Stroop Color and Word Test, Stoelting 1978.
Podobne skale i kwestionariusze
Funkcje wykonawcze i uwagę ocenia się też Testem Łączenia Punktów (TMT), zwłaszcza jego częścią B, Testem Sortowania Kart z Wisconsin (WCST), mierzącym elastyczność myślenia, oraz testami fluencji słownej. Szybkość przetwarzania informacji mierzy Test Symboli i Cyfr (SDMT), a pamięć roboczą – test powtarzania cyfr. Test Stroopa najlepiej odzwierciedla zdolność hamowania reakcji automatycznych.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
