Skala Lęku Hamiltona (HAM-A), ang. Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala Lęku Hamiltona (HAM-A)?
Skala Lęku Hamiltona (HAM-A) to jedna z pierwszych i najczęściej stosowanych skal klinicznych do oceny nasilenia lęku. Obejmuje 14 grup objawów: psychicznych (m.in. nastrój lękowy, napięcie, obawy, bezsenność, trudności z koncentracją, obniżony nastrój) i somatycznych (m.in. objawy mięśniowe, czuciowe, sercowo-naczyniowe, oddechowe, żołądkowo-jelitowe, moczowo-płciowe i autonomiczne), a także zachowanie podczas badania. Wynik łączny wynosi 0–56 pkt. Skalę opracował Hamilton (1959).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
HAM-A stosuje się u dorosłych z zaburzeniami lękowymi, zwłaszcza z zaburzeniem lękowym uogólnionym, a także z depresją z towarzyszącym lękiem – w psychiatrii, psychologii klinicznej i badaniach klinicznych leków przeciwlękowych, w których jest jednym z głównych punktów końcowych. Ocenę przeprowadza przeszkolony klinicysta w wywiadzie, najlepiej ustrukturyzowanym (SIGH-A). Skala służy do oceny nasilenia objawów i monitorowania leczenia, a nie do rozpoznania.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
HAM-A wypełnia klinicysta na podstawie wywiadu (ok. 15–20 minut), najlepiej ustrukturyzowanego (SIGH-A). Ocenia się 14 objawów: nastrój lękowy, napięcie, obawy (fobie), bezsenność, funkcje poznawcze (koncentracja, pamięć), obniżony nastrój, objawy somatyczne mięśniowe, somatyczne czuciowe, sercowo-naczyniowe, oddechowe, żołądkowo-jelitowe, moczowo-płciowe, autonomiczne oraz zachowanie podczas badania. Każdy objaw ocenia się w skali 0–4 (brak, łagodny, umiarkowany, ciężki, bardzo ciężki), zwykle w odniesieniu do ostatniego tygodnia.
Skala Lęku Hamiltona (HAM-A) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Najczęściej przyjmuje się: do 17 pkt – lęk łagodny, 18–24 pkt – łagodny do umiarkowanego, 25–30 pkt – umiarkowany do ciężkiego, powyżej 30 pkt – ciężki. W leczeniu odpowiedź definiuje się zwykle jako spadek wyniku o co najmniej 50%, a remisję jako wynik ≤7 pkt. Ponieważ połowa pozycji dotyczy objawów somatycznych, wynik może być zawyżony u osób z chorobami somatycznymi lub działaniami niepożądanymi leków; skala słabo też odróżnia lęk od depresji.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
HAM-A mierzy nasilenie lęku i nie służy do rozpoznania zaburzeń lękowych. Rzetelność zależy od wyszkolenia oceniającego; ustrukturyzowany wywiad SIGH-A (Shear i wsp., 2001) zapewnia bardzo wysoką zgodność między oceniającymi.
Publikacja źródłowa: Hamilton M, Br J Med Psychol 1959; Shear MK i wsp., Depress Anxiety 2001 (SIGH-A).
Podobne skale i kwestionariusze
Nasilenie depresji w wywiadzie klinicznym ocenia Skala Depresji Hamiltona (HAM-D). Lęk w samoocenie mierzą Skala Lęku Uogólnionego GAD-7, Inwentarz Lęku Becka (BAI) i Inwentarz Stanu i Cechy Lęku (STAI), a u chorych somatycznie – Szpitalna Skala Lęku i Depresji (HADS). Ogólne nasilenie choroby i zmianę w trakcie leczenia opisuje skala CGI.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
