Test 30-sekundowego wstawania z krzesła (30CST), ang. 30 Second Sit to Stand Test (30CST) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test 30-sekundowego wstawania z krzesła (30CST)?
Test 30-sekundowego wstawania z krzesła (30CST) ocenia siłę i wytrzymałość mięśni kończyn dolnych. Badany siedzi na krześle z rękami skrzyżowanymi na klatce piersiowej i w ciągu 30 sekund wstaje do pełnego wyprostu i siada tyle razy, ile zdoła. Wynikiem jest liczba pełnych powtórzeń. Test wchodzi w skład Senior Fitness Test (Rikli i Jones), a jego wynik wiąże się ze sprawnością w codziennych czynnościach, takich jak wstawanie, wchodzenie po schodach i chodzenie.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Test jest przeznaczony głównie dla osób w wieku 60–94 lat mieszkających w domu – w geriatrii, fizjoterapii, programach aktywności fizycznej dla seniorów i ocenie ryzyka upadków (np. w programie STEADI). Stosuje się go też u chorych z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego i biodrowego, po endoprotezoplastyce i w rehabilitacji kardiologicznej. Wymaga jedynie krzesła bez podłokietników (o wysokości ok. 43 cm) i stopera; trwa kilka minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Krzesło ustawia się przy ścianie, aby się nie przesuwało. Badany siada pośrodku siedziska, stawia stopy płasko na podłodze na szerokość bioder i krzyżuje ręce na klatce piersiowej. Na sygnał wstaje do pełnego wyprostu i siada z powrotem, powtarzając ruch jak najszybciej przez 30 sekund. Liczy się pełne powtórzenia; jeśli pod koniec czasu badany wykonał ponad połowę ruchu wstawania, zalicza się je jako powtórzenie. Przed testem można wykonać 1–2 próby ćwiczebne. Jeśli badany nie może wstać bez użycia rąk, wynik wynosi 0.
Test 30-sekundowego wstawania z krzesła (30CST) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF w języku angielskim: publikacji źródłowych i opisów narzędzia. Nie zawsze zawierają one sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik porównuje się z normami dla wieku i płci. Według norm Rikli i Jones przeciętny zakres u kobiet w wieku 60–64 lat wynosi 12–17 powtórzeń, a u mężczyzn 14–19; z wiekiem wartości się zmniejszają, w wieku 90–94 lat do 4–11 u kobiet i 7–12 u mężczyzn. Wynik poniżej zakresu dla wieku wskazuje na osłabienie kończyn dolnych i zwiększone ryzyko upadków, co jest wskazaniem do ćwiczeń siłowych i oceny równowagi.
Za istotną klinicznie zmianę przyjmuje się zwykle ok. 2 powtórzenia.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
30CST ocenia siłę i wytrzymałość kończyn dolnych i nie jest testem diagnostycznym. W pracy Jonesa i wsp. (1999) test miał wysoką rzetelność test–retest (ICC 0,84–0,92) i dobrze korelował z siłą mięśni prostowników kolana. W programie STEADI (CDC) wynik poniżej normy dla wieku i płci – np. poniżej 14 powtórzeń u mężczyzn i poniżej 12 u kobiet w wieku 60–64 lat – wskazuje na zwiększone ryzyko upadków.
Publikacja źródłowa: Jones CJ, Rikli RE, Beam WC, Res Q Exerc Sport 1999.
Podobne skale i kwestionariusze
Siłę kończyn dolnych ocenia też Test 5-krotnego wstawania z krzesła (5xSTS), a ogólną sprawność osób starszych – Krótka Bateria Testów Sprawności Fizycznej (SPPB). Mobilność i ryzyko upadku mierzy test „Wstań i idź” (TUG), a równowagę – Skala Równowagi Berg. W ocenie sarkopenii wykonuje się pomiar siły chwytu dynamometrem ręcznym, a wydolność tlenową w Senior Fitness Test ocenia Test 2-minutowego marszu w miejscu (2MST).
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
