Inwentarz Sensytyzacji Ośrodkowej (CSI), ang. Central Sensitization Inventory (CSI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Inwentarz Sensytyzacji Ośrodkowej (CSI)?
Inwentarz Sensytyzacji Ośrodkowej (CSI) to kwestionariusz samooceny, który mierzy nasilenie objawów somatycznych i emocjonalnych typowych dla zespołów związanych z sensytyzacją ośrodkową, takich jak fibromialgia, zespół przewlekłego zmęczenia czy zespół jelita drażliwego. Część A obejmuje 25 pytań (wynik 0–100 pkt), a część B – pytania o wcześniejsze rozpoznanie 10 takich chorób. Inwentarz opracowali Mayer i wsp. (2012).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
CSI stosuje się u dorosłych z bólem przewlekłym, m.in. z bólem kręgosłupa i stawów, migreną, fibromialgią czy zaburzeniami stawów skroniowo-żuchwowych. Korzystają z niego fizjoterapeuci, lekarze leczenia bólu, reumatolodzy i psycholodzy – jako element oceny, czy w obrazie bólu przeważają mechanizmy ośrodkowe. Pomaga to dobrać postępowanie, np. edukację o bólu, stopniowaną aktywność czy psychoterapię. Kwestionariusz nie zastępuje badania klinicznego.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent ocenia, jak często występuje u niego każdy z 25 objawów (np. brak wypoczęcia po przebudzeniu, sztywność mięśni, bóle głowy, nadwrażliwość na światło, problemy z koncentracją, lęk), wybierając odpowiedź: nigdy (0), rzadko (1), czasami (2), często (3) lub zawsze (4). Suma punktów części A wynosi 0–100. W części B pacjent zaznacza, czy lekarz rozpoznał u niego wcześniej m.in. fibromialgię, zespół niespokojnych nóg, migrenę lub napięciowe bóle głowy, zespół jelita drażliwego, depresję czy zaburzenia lękowe, i podaje rok rozpoznania. Części B się nie punktuje. Wypełnienie trwa 5–10 minut.
Inwentarz Sensytyzacji Ośrodkowej (CSI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF w języku polskim: opracowań i publikacji dotyczących narzędzia. To przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik części A wynoszący 40 pkt lub więcej wskazuje na duże prawdopodobieństwo objawów związanych z sensytyzacją ośrodkową. Neblett i wsp. zaproponowali przedziały nasilenia: 0–29 pkt – subkliniczne, 30–39 – łagodne, 40–49 – umiarkowane, 50–59 – ciężkie, 60–100 – bardzo ciężkie. Część B pokazuje, czy pacjent ma już rozpoznane choroby z tej grupy.
Wynik CSI wiąże się również z nasileniem depresji, lęku i katastrofizacji, dlatego nie należy go traktować jako dowodu na obecność sensytyzacji ośrodkowej. Wysoki wynik jest wskazaniem do szerszej oceny biopsychospołecznej i uwzględnienia mechanizmów ośrodkowych w planie leczenia.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
CSI nie rozpoznaje sensytyzacji ośrodkowej, lecz mierzy nasilenie objawów z nią związanych. W badaniu Neblett i wsp. (2013) próg 40 pkt odróżniał pacjentów z zespołami sensytyzacji ośrodkowej (np. fibromialgią) od grupy kontrolnej z czułością 81% i swoistością 75%.
Publikacja źródłowa: Mayer TG i wsp., Pain Pract 2012; Neblett R i wsp., J Pain 2013.
Podobne skale i kwestionariusze
Katastroficzne myślenie o bólu mierzy Skala Katastrofizacji Bólu (PCS), a lęk przed ruchem – Skala Kinezjofobii Tampa (TSK). Nasilenie bólu i jego wpływ na codzienne funkcjonowanie ocenia Krótki Inwentarz Bólu (BPI), a u osób z fibromialgią – Zrewidowany Kwestionariusz Wpływu Fibromialgii (FIQR). Komponent neuropatyczny bólu pomagają wykryć kwestionariusze DN4 i painDETECT.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.