Pediatryczna Skala Śpiączki Glasgow (PGCS), ang. Pediatric Glasgow Coma Scale (PGCS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Pediatryczna Skala Śpiączki Glasgow (PGCS)?
Pediatryczna Skala Śpiączki Glasgow (PGCS) ocenia stan przytomności u niemowląt i małych dzieci, które jeszcze nie mówią lub mówią niewiele. Podobnie jak skala dla dorosłych obejmuje trzy składowe: otwieranie oczu (1–4 pkt), odpowiedź słowną (1–5 pkt) i odpowiedź ruchową (1–6 pkt), ale kryteria odpowiedzi słownej i ruchowej dostosowano do wieku dziecka. Wynik wynosi 3–15 pkt. W użyciu jest kilka wersji pediatrycznej skali Glasgow.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
PGCS stosuje się u dzieci, zwykle do ok. 2. roku życia lub do czasu opanowania mowy, po urazie głowy oraz w innych stanach z zaburzeniami świadomości, np. w zakażeniach ośrodkowego układu nerwowego, zatruciach czy po drgawkach. Korzystają z niej ratownicy medyczni, lekarze i pielęgniarki w szpitalnych oddziałach ratunkowych, na pediatrycznych oddziałach intensywnej terapii i w neurochirurgii. Ocenę powtarza się regularnie, aby wcześnie wychwycić pogorszenie.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Ocena obejmuje 3 składowe, tak jak w skali GCS dla dorosłych, ale z odpowiedzią słowną i ruchową dostosowaną do dzieci przedwerbalnych. Otwieranie oczu: 4 – spontaniczne, 3 – na głos, 2 – na ból, 1 – brak. Odpowiedź słowna (niemowlęta): 5 – gaworzy, uśmiecha się, wodzi wzrokiem; 4 – płacze, ale daje się uspokoić; 3 – płacze na ból, płacz nieadekwatny; 2 – jęczy na ból; 1 – brak. Odpowiedź ruchowa: 6 – prawidłowe ruchy spontaniczne; 5 – cofa kończynę przy dotyku; 4 – cofa kończynę przy bólu; 3 – nieprawidłowe zgięcie; 2 – wyprost; 1 – brak. U starszych dzieci stosuje się kryteria jak u dorosłych.
Pediatryczna Skala Śpiączki Glasgow (PGCS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Suma wynosi 3–15 pkt, ale zaleca się zapisywanie składowych. Podobnie jak u dorosłych przyjmuje się: 13–15 pkt – uraz lekki, 9–12 pkt – umiarkowany, ≤8 pkt – ciężki, wymagający zabezpieczenia dróg oddechowych i pilnej diagnostyki. Spadek wyniku o co najmniej 2 pkt wymaga ponownej oceny. U dzieci z lekkim urazem głowy decyzję o tomografii podejmuje się z użyciem reguł decyzyjnych (np. PECARN), w których PGCS jest jednym z elementów.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
PGCS ocenia stan przytomności u dzieci przedwerbalnych i nie rozpoznaje przyczyny jego zaburzeń. Holmes i wsp. (2005) wykazali, że u dzieci poniżej 2 lat z urazem głowy skala pozwalała przewidzieć uszkodzenie mózgu w tomografii i potrzebę interwencji z dokładnością podobną do GCS u starszych dzieci. Ocena zależy od doświadczenia badającego i warunków (płacz, sedacja), dlatego zapisuje się poszczególne składowe.
Publikacja źródłowa: Holmes JF, Palchak MJ, MacFarlane T, Kuppermann N, Acad Emerg Med 2005.
Podobne skale i kwestionariusze
U starszych dzieci i dorosłych stosuje się Skalę Śpiączki Glasgow (GCS), a u pacjentów zaintubowanych pomocna jest Skala FOUR. Szybką ocenę przytomności w ratownictwie zapewnia skala AVPU. Decyzję o wykonaniu tomografii po lekkim urazie głowy u dziecka ułatwiają reguły decyzyjne PECARN.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
