Skale Depresji, Lęku i Stresu (DASS-21), ang. Depression Anxiety Stress Scales (DASS-21) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Skale Depresji, Lęku i Stresu (DASS-21) – omówienie
https://www.youtube.com/watch?v=DovftUqC95o
Co mierzą Skale Depresji, Lęku i Stresu (DASS-21)?
Skale Depresji, Lęku i Stresu (DASS-21) to kwestionariusz samooceny mierzący nasilenie trzech stanów emocjonalnych: depresji (m.in. obniżony nastrój, anhedonia, poczucie beznadziejności), lęku (pobudzenie autonomiczne, lęk sytuacyjny, subiektywne odczucie lęku) i stresu (napięcie, trudność z odprężeniem się, drażliwość). Każdą podskalę tworzy 7 pytań. DASS-21 jest skróconą wersją 42-pytaniowej skali DASS, opracowanej przez Lovibondów (1995).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
DASS-21 stosuje się u dorosłych i starszej młodzieży – w psychologii klinicznej, podstawowej opiece zdrowotnej, psychiatrii, rehabilitacji i medycynie pracy oraz w badaniach naukowych. Pozwala szybko ocenić nasilenie objawów, odróżnić przewagę objawów depresyjnych, lękowych lub napięcia stresowego i monitorować zmiany w trakcie terapii. Kwestionariusz jest dostępny bezpłatnie. Nie służy do stawiania diagnozy.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany ocenia, w jakim stopniu każde z 21 stwierdzeń odnosiło się do niego w ostatnim tygodniu: 0 – wcale, 1 – w pewnym stopniu lub przez pewien czas, 2 – w znacznym stopniu lub przez dużą część czasu, 3 – bardzo mocno lub przez większość czasu. Pytania z trzech podskal są przemieszane. W każdej podskali sumuje się punkty (0–21), a następnie mnoży wynik przez 2, aby odpowiadał pełnej wersji DASS-42 (0–42). Wypełnienie trwa ok. 5 minut.
Skale Depresji, Lęku i Stresu (DASS-21) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza większe nasilenie objawów. Przedziały wg Lovibondów (po pomnożeniu przez 2) – depresja: 0–9 pkt – norma, 10–13 – łagodna, 14–20 – umiarkowana, 21–27 – ciężka, 28 i więcej – bardzo ciężka; lęk: odpowiednio 0–7, 8–9, 10–14, 15–19, 20 i więcej; stres: 0–14, 15–18, 19–25, 26–33, 34 i więcej.
Przedziały opisują nasilenie objawów w odniesieniu do populacji ogólnej, a nie rozpoznania kliniczne. Podskala stresu mierzy przewlekłe napięcie i drażliwość, typowe m.in. dla zaburzenia lękowego uogólnionego. Wysokie wyniki, zwłaszcza w podskali depresji, są wskazaniem do oceny klinicznej, w tym oceny ryzyka samobójczego, o które skala nie pyta wprost.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
DASS-21 mierzy nasilenie objawów, a nie stawia diagnozy. W pracy Antony’ego i wsp. (1998) podskale DASS-21 miały wysoką spójność wewnętrzną (alfa 0,87–0,94) i dobrze odróżniały grupy kliniczne. W badaniach przesiewowych podskala depresji dobrze wykrywała epizod depresyjny, ale optymalne progi zależą od populacji.
Publikacja źródłowa: Lovibond SH, Lovibond PF, Manual for the DASS, 1995.
Podobne skale i kwestionariusze
Objawy depresji ocenia też Kwestionariusz Zdrowia Pacjenta PHQ-9, a objawy lęku uogólnionego – Skala Lęku Uogólnionego GAD-7. U pacjentów z chorobami somatycznymi stosuje się Szpitalną Skalę Lęku i Depresji (HADS), a odczuwany stres mierzy Skala Odczuwanego Stresu (PSS-10). Nasilenie depresji dokładniej opisuje Inwentarz Depresji Becka (BDI-II).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
