Skala PUSH do oceny gojenia odleżyn, ang. Pressure Ulcer Scale for Healing (PUSH) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala PUSH do oceny gojenia odleżyn?
Skala PUSH (Pressure Ulcer Scale for Healing) służy do monitorowania gojenia odleżyn. Łączy trzy parametry: powierzchnię rany, ilość wysięku i rodzaj tkanki w łożysku rany, a wynik wynosi 0–17 pkt. Narzędzie opracowała amerykańska grupa ekspertów National Pressure Ulcer Advisory Panel (NPUAP, obecnie NPIAP); pierwszą wersję opisali Thomas i wsp. (1997). Skala jest prosta, szybka i nie wymaga specjalistycznego sprzętu.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
PUSH stosuje się u pacjentów z odleżynami – w szpitalach, zakładach opiekuńczych, hospicjach i opiece domowej. Korzystają z niej przede wszystkim pielęgniarki, w tym zajmujące się leczeniem ran, a także lekarze. Skala nie służy do klasyfikacji stopnia odleżyny ani do oceny ryzyka jej powstania – do tego stosuje się odrębne narzędzia. Bywa używana także do monitorowania innych ran przewlekłych, np. owrzodzeń żylnych i owrzodzeń w zespole stopy cukrzycowej.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Ranę ocenia się raz w tygodniu, po jej oczyszczeniu, a przed nałożeniem opatrunku lub preparatu. Powierzchnia: najdłuższy wymiar w osi głowa–stopy mnoży się przez najszerszy wymiar prostopadły (cm²) i przypisuje punkty od 0 (0 cm²) do 10 (powyżej 24 cm²). Wysięk: 0 – brak, 1 – niewielki, 2 – umiarkowany, 3 – obfity. Rodzaj tkanki (punktuje się najgorszą obecną tkankę): 0 – rana zamknięta, 1 – naskórek, 2 – ziarnina, 3 – martwica rozpływna, 4 – martwica sucha (strup). Punkty z trzech części sumuje się.
Skala PUSH do oceny gojenia odleżyn – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik wynosi 0–17 pkt; 0 oznacza ranę wygojoną, a wyższy wynik – ranę większą, z większym wysiękiem lub gorzej oczyszczoną. Najważniejszy jest trend: kolejne cotygodniowe wyniki nanosi się na wykres, a ich spadek świadczy o gojeniu. Skala nie ma progów – pojedynczy wynik ma mniejsze znaczenie niż kierunek zmian.
Brak poprawy lub wzrost wyniku w kolejnych tygodniach wskazuje na potrzebę ponownej oceny rany i leczenia: odciążenia, oczyszczenia, kontroli zakażenia i stanu odżywienia. PUSH nie ocenia głębokości rany, tunelowania, podminowania ani objawów zakażenia, dlatego uzupełnia się ją pełnym opisem rany.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
PUSH monitoruje gojenie odleżyny i nie służy do jej klasyfikacji. Stotts i wsp. (2001) potwierdzili, że skala jest wrażliwa na zmianę i dobrze odróżnia rany gojące się od niegojących. Najważniejszy jest trend: brak spadku wyniku w ciągu 2–4 tygodni wskazuje na potrzebę zmiany postępowania. Pomiar powierzchni wymaga stałej metody, bo od niej zależy powtarzalność.
Publikacja źródłowa: Thomas DR i wsp., Adv Wound Care 1997; Stotts NA i wsp., J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2001.
Podobne skale i kwestionariusze
Ryzyko powstania odleżyn ocenia Skala Braden (ryzyko odleżyn), Skala Norton lub Skala Waterlow. Stan odżywienia, od którego w dużej mierze zależy gojenie ran, przesiewowo ocenia Przesiewowa Ocena Ryzyka Żywieniowego (NRS 2002).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
