Subiektywna Globalna Ocena Stanu Odżywienia (SGA), ang. Subjective Global Assessment (SGA) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Subiektywna Globalna Ocena Stanu Odżywienia (SGA)?
Subiektywna Globalna Ocena Stanu Odżywienia (SGA) to kliniczna metoda oceny stanu odżywienia, oparta na wywiadzie i badaniu fizykalnym, bez badań laboratoryjnych i pomiarów składu ciała. Uwzględnia zmiany masy ciała i spożycia pokarmów, objawy ze strony przewodu pokarmowego, wydolność czynnościową i stres metaboliczny związany z chorobą, a w badaniu – utratę tkanki tłuszczowej, zaniki mięśni i obrzęki. Na tej podstawie pacjenta zalicza się do kategorii A, B lub C. Metodę opracowali Detsky i wsp. (1987).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SGA stosuje się u dorosłych pacjentów hospitalizowanych – na oddziałach chirurgicznych, internistycznych, onkologicznych i nefrologicznych (także u chorych dializowanych) oraz w opiece długoterminowej. Ocenę przeprowadza lekarz, dietetyk lub pielęgniarka; wymaga ona doświadczenia, zwłaszcza w badaniu fizykalnym. W Polsce SGA jest, obok NRS 2002, jedną z metod stosowanych przy obowiązkowej ocenie stanu odżywienia po przyjęciu do szpitala. U chorych onkologicznych stosuje się wersję PG-SGA.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
SGA składa się z wywiadu i badania fizykalnego. Wywiad obejmuje: zmianę masy ciała w ostatnich 6 miesiącach i 2 tygodniach, zmianę spożycia pokarmów, objawy żołądkowo-jelitowe trwające ponad 2 tygodnie (nudności, wymioty, biegunka, brak apetytu), wydolność czynnościową oraz chorobę i związany z nią stres metaboliczny. W badaniu ocenia się utratę tkanki tłuszczowej podskórnej (np. nad mięśniem trójgłowym, na klatce piersiowej), zanik mięśni (m.in. skroniowych, naramiennych, czworogłowych) oraz obrzęki i wodobrzusze.
Subiektywna Globalna Ocena Stanu Odżywienia (SGA) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Na podstawie całości danych lekarz lub dietetyk przypisuje kategorię: A – prawidłowy stan odżywienia, B – umiarkowane niedożywienie lub jego podejrzenie (np. utrata 5–10% masy ciała bez stabilizacji, zmniejszone spożycie, łagodna utrata tkanki podskórnej), C – ciężkie niedożywienie (np. utrata ponad 10% masy ciała, wyraźne zaniki mięśni i tkanki tłuszczowej, obrzęki). Kategoria B lub C jest wskazaniem do interwencji żywieniowej i wiąże się z większym ryzykiem powikłań. Obecnie rozpoznanie niedożywienia formułuje się też według kryteriów GLIM.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
SGA jest kliniczną metodą rozpoznawania niedożywienia opartą na wywiadzie i badaniu fizykalnym. W pracy Detsky’ego i wsp. (1987) zgodność między badającymi była dobra (kappa ok. 0,78), a kategoria B lub C przewidywała powikłania pooperacyjne. Wynik zależy od doświadczenia oceniającego.
Publikacja źródłowa: Detsky AS i wsp., JPEN J Parenter Enteral Nutr 1987.
Podobne skale i kwestionariusze
Przesiew w kierunku ryzyka żywieniowego w szpitalu przeprowadza się Skalą NRS 2002, w różnych miejscach opieki – Skalą MUST, a u osób starszych – Skalą MNA. U chorych onkologicznych stosuje się PG-SGA, wypełnianą częściowo przez pacjenta. Niedożywienie rozpoznaje się obecnie według kryteriów GLIM, a ocenę uzupełnia pomiar siły chwytu dynamometrem ręcznym.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
