Miara Aktywności w Opiece Poszpitalnej (AM-PAC), ang. Activity Measure for Post-Acute Care (AM-PAC) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Miara Aktywności w Opiece Poszpitalnej (AM-PAC) – omówienie
Co mierzy Miara Aktywności w Opiece Poszpitalnej (AM-PAC)?
Miara Aktywności w Opiece Poszpitalnej (AM-PAC) ocenia poziom aktywności funkcjonalnej w trzech obszarach: podstawowa mobilność, codzienne czynności oraz wykorzystanie funkcji poznawczych w życiu codziennym (np. komunikacja, rozwiązywanie problemów). Powstała na podstawie teorii odpowiedzi na pozycje testowe (IRT). Istnieją wersje skrócone, np. formularze „6-Clicks” do oceny mobilności i samoobsługi w szpitalu, oraz komputerowe wersje adaptacyjne. Narzędzie opracowali Haley, Jette i wsp. (2004).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Narzędzie stosuje się u dorosłych pacjentów hospitalizowanych i w opiece poszpitalnej – na oddziałach szpitalnych, w rehabilitacji stacjonarnej i ambulatoryjnej oraz w opiece domowej. Pomaga fizjoterapeutom, terapeutom zajęciowym i pielęgniarkom planować wypis, określać potrzeby rehabilitacyjne i monitorować postęp funkcjonalny. Krótkie formularze „6-Clicks” są przydatne zwłaszcza w szpitalu, gdzie liczy się szybkość oceny.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Formularze „6-Clicks” wypełnia fizjoterapeuta lub terapeuta zajęciowy na podstawie obserwacji pacjenta. Formularz mobilności obejmuje 6 czynności: obracanie się w łóżku, przejście z leżenia do siadu, przesiadanie się z łóżka na krzesło, wstawanie z krzesła, chodzenie po sali szpitalnej i wchodzenie po kilku stopniach. Formularz codziennych czynności dotyczy m.in. ubierania się, mycia, korzystania z toalety i jedzenia. Każdą czynność ocenia się w skali 1–4 – od niezdolności do jej wykonania lub całkowitej zależności do braku potrzeby pomocy. Sumę punktów (6–24) przelicza się na wynik standaryzowany.
Miara Aktywności w Opiece Poszpitalnej (AM-PAC) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza większą samodzielność. W formularzu mobilności „6-Clicks” wynik standaryzowany powyżej ok. 42,9 pkt wiązał się z wypisem do domu, a niższy – z większym prawdopodobieństwem wypisu do placówki opiekuńczej lub rehabilitacyjnej (Jette i wsp., 2014). Wynik pomaga też ustalić, którzy pacjenci najbardziej potrzebują fizjoterapii w szpitalu.
Ponieważ skale AM-PAC oparto na IRT, wyniki standaryzowane z różnych wersji i z różnych etapów opieki można porównywać, co pozwala śledzić zmianę sprawności od szpitala po opiekę domową. Wynik nie zastępuje oceny klinicznej przy decyzji o wypisie – uwzględnia się też wsparcie rodziny i warunki domowe.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
AM-PAC mierzy aktywność funkcjonalną, a nie rozpoznaje chorób. Skrócone formularze „6-Clicks” wykazały dobrą zgodność między oceniającymi (ICC ok. 0,85 dla mobilności) i pomagały przewidywać kierunek wypisu: wynik podstawowej mobilności powyżej ok. 42,9 pkt w skali standaryzowanej wiązał się z wypisem do domu (Jette i wsp., 2014). Wersje komputerowe adaptacyjne dobierają pytania do poziomu pacjenta, co skraca badanie.
Publikacja źródłowa: Haley SM, Jette AM i wsp., Arch Phys Med Rehabil 2004; Jette DU i wsp., Phys Ther 2014 (6-Clicks).
Podobne skale i kwestionariusze
Niezależność w czynnościach dnia codziennego mierzą też Skala Barthel (Indeks Barthel) i Skala Niezależności Funkcjonalnej (FIM), a podstawowe czynności u osób starszych – Skala ADL Katza. Mobilność pacjentów w szpitalu opisuje też skala JH-HLM, a sprawność chodu – Test „Wstań i idź” (Timed Up and Go, TUG).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.