Zachodnia Bateria Afazji (WAB-R), ang. Western Aphasia Battery (WAB-R) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Zachodnia Bateria Afazji (WAB-R)?
Zachodnia Bateria Afazji (Western Aphasia Battery – Revised, WAB-R) to bateria testów do oceny afazji. Część podstawowa obejmuje mowę spontaniczną, rozumienie mowy, powtarzanie oraz nazywanie i odnajdywanie słów; na jej podstawie oblicza się iloraz afazji (AQ) i określa typ afazji. Część rozszerzona ocenia czytanie, pisanie, praksję i funkcje konstrukcyjne. Autorem jest Andrew Kertesz; wersja zrewidowana ukazała się w 2007 roku.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
WAB-R stosuje się u dorosłych z afazją po udarze, urazie mózgu lub w chorobach neurodegeneracyjnych, np. w afazji pierwotnej postępującej. Korzystają z niej logopedzi, neuropsycholodzy i neurolodzy – w diagnozie, planowaniu terapii i ocenie jej efektów oraz w badaniach naukowych. Test ma normy dla języka angielskiego i nie ma oficjalnej polskiej adaptacji, dlatego w Polsce korzysta się też z polskich narzędzi do diagnozy afazji.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Mowę spontaniczną ocenia się na podstawie rozmowy i opisu obrazka (zawartość informacyjna i płynność, po 0–10 pkt). Rozumienie bada się pytaniami „tak/nie”, wskazywaniem słuchanych słów i wykonywaniem poleceń złożonych z kilku części. Powtarzanie obejmuje słowa i coraz dłuższe zdania, a nazywanie – nazywanie przedmiotów, płynność słowną, uzupełnianie zdań i odpowiedzi na pytania. Część podstawowa trwa ok. 30–45 minut; dostępna jest też krótka wersja przyłóżkowa.
Zachodnia Bateria Afazji (WAB-R) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyniki czterech obszarów (mowa spontaniczna liczona jako dwa wyniki) przelicza się na skale 0–10, a ich sumę mnoży przez 2, uzyskując iloraz afazji AQ (0–100). Wynik poniżej 93,8 wskazuje na afazję; im niższy, tym cięższa afazja. Na podstawie profilu płynności, rozumienia, powtarzania i nazywania przypisuje się jeden z ośmiu typów afazji, np. Broki, Wernickego, przewodzeniową czy anomiczną.
Klasyfikacja typów jest pomocna, ale nie zawsze odpowiada obrazowi klinicznemu i lokalizacji uszkodzenia. Zmianę AQ w czasie wykorzystuje się do oceny powrotu funkcji językowych i skuteczności terapii.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
WAB-R pozwala stwierdzić afazję i określić jej typ. Iloraz afazji (AQ) poniżej 93,8 pkt wskazuje na afazję; podręcznik podaje bardzo wysoką rzetelność test–retest i zgodność między badającymi. Klasyfikacja typów afazji na podstawie profilu podtestów nie zawsze odpowiada obrazowi klinicznemu.
Publikacja źródłowa: Kertesz A, Western Aphasia Battery – Revised, Pearson 2007.
Podobne skale i kwestionariusze
Komunikację w codziennych sytuacjach ocenia Komunikacja w Czynnościach Dnia Codziennego (CADL-3), a skuteczność komunikacji w ocenie bliskich – Wskaźnik skuteczności komunikacji (CETI). Funkcje poznawcze i językowe przesiewowo mierzy Szybki Test Poznawczo-Językowy (CLQT), a nastrój u osób z afazją – Wzrokowo-Analogowa Skala Nastroju (VAMS).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.