Kwestionariusz Historii Żywienia (DHQ), ang. Diet History Questionnaire (DHQ) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz Historii Żywienia (DHQ)?
Kwestionariusz Historii Żywienia (DHQ) to kwestionariusz częstotliwości spożycia opracowany przez amerykański Narodowy Instytut Raka (NCI). Pyta, jak często i w jakich ilościach badany spożywał ponad 120 produktów i napojów w ostatnim roku (lub miesiącu), a także o suplementy diety. Na tej podstawie oblicza się średnie spożycie energii, składników odżywczych i grup produktów. Pierwszą wersję opisali Subar i wsp. (2001); obecna wersja to DHQ III.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
DHQ stosuje się u dorosłych, głównie w badaniach epidemiologicznych nad związkiem diety z chorobami, np. nowotworami czy chorobami sercowo-naczyniowymi, oraz w dużych badaniach populacyjnych. W praktyce dietetycznej przydaje się do oceny zwyczajowego sposobu żywienia. Ponieważ lista produktów i wielkości porcji odpowiadają diecie amerykańskiej, w Polsce częściej stosuje się krajowe kwestionariusze częstotliwości spożycia.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Wersję DHQ III wypełnia się przez internet. Badany odpowiada na pytania o częstość spożycia poszczególnych produktów (od „nigdy” do kilku razy dziennie) i o typową wielkość porcji, a w przypadku części produktów – o ich rodzaj (np. pełnotłuste lub odtłuszczone). Wypełnienie trwa ok. 45–60 minut. Odpowiedzi analizuje się w bezpłatnym programie udostępnianym przez NCI, który przelicza je na spożycie energii, składników odżywczych i grup produktów oraz pozwala obliczyć wskaźnik HEI.
Kwestionariusz Historii Żywienia (DHQ) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynikiem jest szacunkowe średnie dzienne spożycie energii, makro- i mikroskładników oraz grup produktów w okresie objętym kwestionariuszem. Wyniki porównuje się z normami żywienia lub wykorzystuje do porównań między osobami i grupami, np. w badaniach nad ryzykiem chorób.
Kwestionariusze częstotliwości spożycia zwykle zaniżają spożycie energii, a ich dokładność u pojedynczej osoby jest ograniczona, dlatego lepiej nadają się do szeregowania osób według spożycia niż do oceny jego bezwzględnej wielkości. Wyniki interpretuje się ostrożnie, zwłaszcza u osób, których dieta odbiega od amerykańskiego wzorca.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
DHQ jest kwestionariuszem częstotliwości spożycia, a nie testem diagnostycznym. W badaniu OPEN z biomarkerami (Subar i wsp., 2003; Kipnis i wsp., 2003) DHQ – podobnie jak inne kwestionariusze FFQ – zaniżał spożycie energii o ok. 30%, dlatego lepiej nadaje się do porównywania osób w populacji niż do oceny bezwzględnego spożycia. Wersja internetowa DHQ III jest dostępna bezpłatnie w National Cancer Institute.
Publikacja źródłowa: Subar AF i wsp., Am J Epidemiol 2001 (NCI).
Podobne skale i kwestionariusze
Spożycie w dłuższym okresie ocenia też Kwestionariusz Częstotliwości Spożycia Żywności (FFQ), a dokładniej, choć w krótszym czasie – Wywiad żywieniowy 24-godzinny (24h recall) i Trzydniowy Dzienniczek Żywieniowy. Jakość diety na podstawie danych z DHQ można opisać Wskaźnikiem Zdrowego Odżywiania (HEI).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
