Test Języka Pragmatycznego (TOPL-2), ang. Test of Pragmatic Language (TOPL-2) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Test Języka Pragmatycznego (TOPL-2) – omówienie
https://www.youtube.com/watch?v=cIIDc3d8Lq8
Co mierzy Test Języka Pragmatycznego (TOPL-2)?
Test Języka Pragmatycznego (TOPL-2, Test of Pragmatic Language) ocenia, jak dziecko posługuje się językiem w sytuacjach społecznych. Badany ogląda obrazki przedstawiające sytuacje społeczne i mówi, co powiedziałaby w nich postać i dlaczego. Pozwala to ocenić m.in. dobór wypowiedzi do rozmówcy i kontekstu, cel komunikacji, uprzejmość oraz rozumienie intencji innych osób. Wynik porównuje się z normami amerykańskimi. Test opracowały Phelps-Terasaki i Phelps-Gunn; drugie wydanie ukazało się w 2007 r.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
TOPL-2 jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży w wieku 6–18 lat z podejrzeniem zaburzeń pragmatyki języka – m.in. ze spektrum autyzmu, ADHD, zaburzeniami rozwoju języka i po urazach mózgu. Stosuje się go w logopedii i psychologii, do diagnozy i planowania terapii umiejętności społeczno-komunikacyjnych. Test jest anglojęzyczny i nie ma polskiej adaptacji ani norm, dlatego w Polsce może służyć jedynie do jakościowej oceny.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
TOPL-2 zawiera 43 zadania. Badający pokazuje obrazek przedstawiający sytuację społeczną i opisuje ją (np. kolega pożycza bez pytania twoją rzecz), a dziecko mówi, co powiedziałaby lub zrobiłaby postać na obrazku i dlaczego. Odpowiedzi ocenia się według kryteriów dotyczących m.in. dostosowania wypowiedzi do rozmówcy, celu komunikacji, uprzejmości i rozumienia intencji. Test jest przeznaczony dla osób 6–18 lat i trwa 45–60 minut.
Test Języka Pragmatycznego (TOPL-2) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wynik surowy przelicza się na wskaźnik używania języka w kontekście społecznym (średnia 100, SD 15) i centyl. Wynik poniżej 85 wskazuje na trudności pragmatyczne, a poniżej 70 – na znaczne trudności, typowe m.in. w spektrum autyzmu, ADHD i zaburzeniach rozwoju języka. Analiza jakościowa odpowiedzi pomaga wskazać umiejętności do ćwiczenia w terapii. Sytuacje i normy są amerykańskie, dlatego w Polsce wynik traktuje się orientacyjnie.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
TOPL-2 jest testem znormalizowanym – wynik przelicza się na wynik standardowy (średnia 100, SD 15). Właściwości narzędzia opisuje się rzetelnością i trafnością, a nie czułością i swoistością. Podręcznik podaje dobrą rzetelność; test odróżnia dzieci z zaburzeniami pragmatyki (np. w autyzmie, ADHD) od rówieśników. Sytuacje społeczne i normy są amerykańskie, co ogranicza zastosowanie w Polsce.
Publikacja źródłowa: Phelps-Terasaki D, Phelps-Gunn T, Test of Pragmatic Language, Second Edition, Pro-Ed 2007.
Podobne skale i kwestionariusze
Pragmatykę języka w ocenie nauczyciela lub rodzica opisuje Inwentarz Umiejętności Pragmatycznych (PLSI), a komunikację w codziennym życiu – Lista Kontrolna Komunikacji Dziecięcej (CCC-2). W diagnozie autyzmu stosuje się Kwestionariusz Komunikacji Społecznej (SCQ) i obserwację ADOS-2, a funkcjonowanie społeczne w codziennym życiu ocenia się Skalami Zachowań Adaptacyjnych Vineland-3.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
