Test Rorschacha, ang. Rorschach Inkblot Test – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test Rorschacha?
Test Rorschacha (Rorschach Inkblot Test) to metoda oceny osobowości i funkcjonowania psychicznego, w której badany interpretuje 10 niejednoznacznych plam atramentowych. Sposób spostrzegania i opisywania plam dostarcza informacji m.in. o procesach myślenia, ocenie rzeczywistości, przeżywaniu emocji i relacjach z innymi. Test opublikował Hermann Rorschach w 1921 roku; obecnie stosuje się głównie System Całościowy Exnera oraz nowszy system R-PAS.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Test stosuje się u dorosłych, młodzieży i dzieci – w psychologii klinicznej, psychiatrii i opiniowaniu sądowym, zwłaszcza gdy trzeba ocenić zaburzenia myślenia i spostrzegania, np. przy podejrzeniu psychozy. Przeprowadza go wyłącznie psycholog przeszkolony w wybranym systemie kodowania. Ze względu na spory dotyczące trafności części wskaźników test powinien być jednym z kilku źródeł informacji, a nie podstawą diagnozy.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badający pokazuje kolejno 10 tablic – 5 czarno-szarych, 2 czarno-czerwone i 3 wielobarwne – pytając: „Co to może być?”. W fazie odpowiedzi zapisuje dosłownie wszystkie wypowiedzi badanego, a w fazie dopytywania ustala, gdzie badany widzi dany obiekt i co sprawiło, że go tak zobaczył (kształt, kolor, cieniowanie, ruch). W systemie R-PAS prosi się o 2–3 odpowiedzi do każdej tablicy. Odpowiedzi koduje się według lokalizacji, wyznaczników, jakości formy, treści i odpowiedzi popularnych. Badanie trwa ok. 45–60 minut, a kodowanie i interpretacja – dodatkowo co najmniej godzinę.
Test Rorschacha – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Zakodowane odpowiedzi tworzą zestaw wskaźników porównywanych z normami. W systemie R-PAS wyniki przelicza się na wyniki standardowe (średnia 100, SD 15) i przedstawia na profilu. Interpretuje się konfigurację wskaźników, np. dotyczących zaburzeń myślenia, jakości spostrzegania, radzenia sobie ze stresem czy potrzeby kontaktu z innymi.
Najlepiej udokumentowaną trafność mają wskaźniki zaburzeń myślenia i spostrzegania; wiele innych ma słabe poparcie empiryczne. Wnioski formułuje się wyłącznie w połączeniu z wywiadem, obserwacją i innymi metodami, a liczba odpowiedzi musi być wystarczająca, by profil nadawał się do interpretacji.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Test Rorschacha nie jest narzędziem diagnostycznym w sensie czułości i swoistości, a jego trafność jest przedmiotem sporów. Metaanaliza Mihury i wsp. (Psychol Bull 2013) wykazała, że część wskaźników – zwłaszcza dotyczących zaburzeń myślenia i percepcji – ma dobrą trafność, a wiele innych słabą. Na tej podstawie opracowano system R-PAS. Wynik interpretuje się wyłącznie razem z wywiadem i innymi metodami.
Publikacja źródłowa: Rorschach H, Psychodiagnostik 1921; Exner JE, The Rorschach: A Comprehensive System, Wiley 2003; Meyer GJ i wsp., R-PAS Manual 2011.
Podobne skale i kwestionariusze
Inną metodą projekcyjną jest Test Apercepcji Tematycznej (TAT). Osobowość i psychopatologię za pomocą kwestionariuszy mierzą Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości (MMPI-2) oraz Inwentarz Oceny Osobowości (PAI). Do stawiania rozpoznań według kryteriów DSM-5 służy Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do Zaburzeń DSM (SCID-5).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
