Przesiewowe Badanie Zdolności Poznawczych (CASI), ang. Cognitive Abilities Screening Instrument (CASI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Przesiewowe Badanie Zdolności Poznawczych (CASI)?
Przesiewowe Badanie Zdolności Poznawczych (CASI) to krótkie badanie funkcji poznawczych (0–100 pkt), obejmujące m.in. uwagę, koncentrację, orientację, pamięć krótko- i długotrwałą, język, konstrukcję wzrokową, fluencję słowną, abstrakcję i osąd. Zawiera elementy pozwalające obliczyć wyniki MMSE i 3MS. Narzędzie opracowali Teng i wsp. (1994) z myślą o badaniach międzykulturowych.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
CASI stosuje się u osób starszych – w badaniach populacyjnych, w tym porównujących różne kraje i kultury, oraz w diagnostyce otępienia. Badanie przeprowadza przeszkolony badający, np. psycholog, lekarz lub pielęgniarka. Ponieważ test pozwala obliczyć także wyniki MMSE i 3MS, ułatwia porównywanie danych z różnych badań. W Polsce w praktyce klinicznej częściej wykorzystuje się MMSE, MoCA lub ACE-III.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badanie prowadzi przeszkolony badający w ciągu ok. 15–20 minut. Zadania obejmują m.in.: dane osobiste i orientację w czasie i miejscu, powtórzenie i zapamiętanie trzech słów (z odroczonym przypomnieniem), powtarzanie cyfr, odejmowanie wsteczne, nazywanie części ciała i przedmiotów, fluencję słowną (wymienianie zwierząt czworonożnych w ciągu 30 sekund), podobieństwa i osąd w sytuacjach praktycznych, wykonywanie poleceń, przerysowanie figur oraz pisanie zdania. Na podstawie wybranych odpowiedzi można obliczyć także wyniki MMSE i 3MS.
Przesiewowe Badanie Zdolności Poznawczych (CASI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik wynosi 0–100 pkt; wyższy oznacza lepsze funkcjonowanie poznawcze. Nie ma jednego uniwersalnego progu – wynik silnie zależy od wieku i wykształcenia, dlatego progi otępienia dobiera się do badanej populacji. Profil dziewięciu obszarów pokazuje, które funkcje są osłabione, np. pamięć krótkotrwała we wczesnej chorobie Alzheimera.
Test jest przesiewowy – wynik niższy od oczekiwanego wymaga pełnej diagnostyki neuropsychologicznej i lekarskiej. Możliwość obliczenia wyników MMSE i 3MS ułatwia porównywanie z innymi badaniami. Przy interpretacji trzeba uwzględnić zaburzenia wzroku i słuchu, nastrój oraz znajomość języka.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pracy Tenga i wsp. (1994), przeprowadzonej w USA i Japonii, CASI dobrze odróżniał osoby z otępieniem od osób zdrowych w obu populacjach. Test zawiera elementy pozwalające wyliczyć wyniki MMSE i 3MS, co ułatwia porównania między badaniami.
Publikacja źródłowa: Teng EL i wsp., Int Psychogeriatr 1994.
Podobne skale i kwestionariusze
Przesiewowo funkcje poznawcze ocenia się też Krótką Skalą Oceny Stanu Umysłowego (MMSE), Montrealską Skalą Oceny Funkcji Poznawczych (MoCA) i Test ACE-III (Addenbrooke’s Cognitive Examination), a bardzo krótko – Testem Mini-Cog. Pełniejszy profil zapewnia Powtarzalna Bateria do Oceny Stanu Neuropsychologicznego (RBANS).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
