Kwestionariusz jakości życia w świądzie (ItchyQoL), ang. ItchyQoL – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz jakości życia w świądzie (ItchyQoL)?
Kwestionariusz jakości życia w świądzie (ItchyQoL) mierzy wpływ przewlekłego świądu na jakość życia. Zawiera 22 pytania w trzech obszarach: objawy (np. częstość i nasilenie świądu, drapanie, zaburzenia snu), funkcjonowanie (np. praca, aktywność, ubiór, kontakty z innymi) i emocje (np. frustracja, zakłopotanie, przygnębienie). Wynik wynosi 22–110 pkt. Kwestionariusz opracowali Desai i wsp. (2008).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
ItchyQoL stosuje się u dorosłych z przewlekłym świądem różnego pochodzenia – w chorobach skóry (np. atopowym zapaleniu skóry, łuszczycy, pokrzywce), chorobach wewnętrznych (np. przewlekłej chorobie nerek, cholestazie) i świądzie neuropatycznym. Korzystają z niego dermatolodzy, alergolodzy, nefrolodzy i badacze – do oceny wpływu świądu na życie i efektów leczenia. Wypełnienie trwa ok. 5 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent ocenia, jak często w ostatnim tygodniu dotyczyło go każde stwierdzenie, w 5-stopniowej skali: nigdy (1), rzadko (2), czasami (3), często (4), cały czas (5). Pytania dotyczą m.in. tego, czy świąd utrudnia zasypianie, czy pacjent drapie się do krwi, czy świąd przeszkadza w pracy lub nauce, wpływa na wybór ubrań i kontakty z innymi oraz czy wywołuje frustrację lub zakłopotanie. Wynik całkowity jest sumą punktów (22–110); oblicza się też wyniki trzech podskal.
Kwestionariusz jakości życia w świądzie (ItchyQoL) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza większy negatywny wpływ świądu na jakość życia. Kwestionariusz nie ma powszechnie przyjętych kategorii nasilenia – wyniki porównuje się w czasie, np. przed leczeniem i po nim, oraz między podskalami.
Porównanie podskal pokazuje, czy głównym problemem są dokuczliwe objawy, ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu, czy obciążenie emocjonalne. Wynik interpretuje się razem z oceną nasilenia świądu, np. w skali numerycznej, i oceną snu.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
ItchyQoL mierzy wpływ przewlekłego świądu na jakość życia i nie służy do rozpoznania. W pracy Desai i wsp. (2008) kwestionariusz miał wysoką spójność wewnętrzną i rzetelność test–retest oraz był wrażliwy na zmianę nasilenia świądu. Uzupełnia ocenę nasilenia (NRS, VAS) o wymiar objawowy, funkcjonalny i emocjonalny.
Publikacja źródłowa: Desai NS, Poindexter GB, Monthrope YM, Bendeck SE, Swerlick RA, Chen SC, J Am Acad Dermatol 2008.
Podobne skale i kwestionariusze
Nasilenie świądu ocenia Numeryczna Skala Oceny Świądu (NRS) lub Wizualna skala analogowa świądu (VAS), a jego charakter – Skala świądu 5-D (5-D Itch Scale). Ogólny wpływ chorób skóry na jakość życia mierzy Dermatologiczny Wskaźnik Jakości Życia (DLQI), a zaburzenia snu, często towarzyszące świądowi – Pittsburski Indeks Jakości Snu (PSQI).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
