Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS), ang. Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS)?
Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS) to krótki kwestionariusz przesiewowy do wykrywania objawów depresji w okresie okołoporodowym. Zawiera 10 pytań dotyczących ostatnich 7 dni: zdolności do śmiechu i radości, obwiniania się, lęku i zamartwiania się, poczucia przytłoczenia, smutku, płaczliwości, trudności ze snem z powodu złego samopoczucia oraz myśli o samookaleczeniu. Celowo pomija objawy somatyczne typowe dla ciąży i połogu. Skalę opracowali Cox, Holden i Sagovsky (1987).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
EPDS stosuje się u kobiet w ciąży i po porodzie (zwykle do roku), a także u ojców i partnerów – w położnictwie, opiece nad kobietą w ciąży, podstawowej opiece zdrowotnej, pediatrii (podczas wizyt dziecka) i psychiatrii. Polski standard opieki okołoporodowej przewiduje ocenę ryzyka depresji w ciąży i po porodzie, a EPDS jest do tego najczęściej używanym narzędziem. Wypełnienie trwa kilka minut. Skala jest bezpłatna do użytku klinicznego.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Kobieta zaznacza odpowiedzi najlepiej opisujące jej samopoczucie w ostatnich 7 dniach. Każde pytanie ma 4 odpowiedzi punktowane 0–3; pytania 1, 2 i 4 punktuje się wprost, a pozostałe (3 i 5–10) – odwrotnie, ponieważ najbardziej niepokojąca odpowiedź znajduje się w nich na początku. Wynik łączny wynosi 0–30 pkt. Kwestionariusz najlepiej wypełnić samodzielnie, w spokojnych warunkach, bez wpływu partnera czy rodziny. Pytania 3, 4 i 5 tworzą podskalę lęku (EPDS-3A).
Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
W przesiewie najczęściej stosuje się próg ≥11 pkt, dający najlepszy bilans czułości i swoistości, lub ≥13 pkt, gdy ważniejsza jest swoistość; wynik 10–12 pkt bywa traktowany jako graniczny i wymaga powtórzenia oceny po 2–4 tygodniach. Wynik powyżej progu wymaga oceny klinicznej, ale nie jest rozpoznaniem depresji.
Każda odpowiedź inna niż „nigdy” w pytaniu 10, dotyczącym myśli o samookaleczeniu, wymaga pilnej oceny ryzyka niezależnie od sumy punktów.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pracy Coxa i wsp. (1987) próg ≥13 pkt identyfikował depresję poporodową z czułością 86% i swoistością 78%. Metaanaliza danych indywidualnych (Levis i wsp., BMJ 2020) wykazała, że próg ≥11 pkt daje najlepszy łączny wynik (czułość ok. 81%, swoistość ok. 88%), a próg ≥13 pkt – czułość ok. 66% i swoistość ok. 95%.
Publikacja źródłowa: Cox JL, Holden JM, Sagovsky R, Br J Psychiatry 1987; Levis B i wsp., BMJ 2020 (metaanaliza).
Podobne skale i kwestionariusze
Objawy depresji w okresie okołoporodowym można też oceniać Kwestionariuszem Zdrowia Pacjenta PHQ-9, a lęk – Skalą Lęku Uogólnionego GAD-7. W pogłębionej ocenie stosuje się Inwentarz Depresji Becka (BDI-II) i Szpitalną Skalę Lęku i Depresji (HADS). Stres związany z rolą rodzica mierzy Skala Odczuwanego Stresu (PSS-10), a wsparcie społeczne – Wielowymiarowa Skala Spostrzeganego Wsparcia Społecznego (MSPSS).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.