Skala Jakości Życia w Chorobie Alzheimera (QoL-AD), ang. Quality of Life in Alzheimer’s Disease (QoL-AD) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala Jakości Życia w Chorobie Alzheimera (QoL-AD)?
Skala Jakości Życia w Chorobie Alzheimera (Quality of Life in Alzheimer’s Disease, QoL-AD) ocenia jakość życia osób z otępieniem. Zawiera 13 pytań dotyczących m.in. zdrowia fizycznego, energii, nastroju, warunków mieszkaniowych, pamięci, rodziny, małżeństwa, przyjaciół, oceny samego siebie, wykonywania obowiązków domowych, rozrywki, pieniędzy i życia jako całości. Odpowiedzi udziela zarówno sam chory, jak i jego opiekun. Skalę opracowali Logsdon i wsp. (1999).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
QoL-AD stosuje się u osób z otępieniem łagodnym i umiarkowanym – w chorobie Alzheimera i innych otępieniach – w poradniach pamięci, geriatrii, opiece długoterminowej i badaniach klinicznych. Wersję dla pacjenta można zwykle przeprowadzić u osób z wynikiem MMSE co najmniej 10 pkt. Dla mieszkańców domów opieki opracowano odrębną wersję (QoL-AD NH). Skala pomaga ocenić efekty leczenia i opieki z perspektywy samego chorego.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Z pacjentem przeprowadza się wywiad: badający czyta pytania na głos i pokazuje kartę z odpowiedziami: 1 – źle, 2 – przeciętnie, 3 – dobrze, 4 – doskonale. Opiekun wypełnia tę samą skalę samodzielnie, oceniając jakość życia chorego. Obie wersje dotyczą obecnej sytuacji. Wywiad z pacjentem trwa ok. 10–15 minut; jeśli chory nie rozumie pytań lub nie potrafi udzielić spójnych odpowiedzi, uwzględnia się tylko wersję opiekuna.
Skala Jakości Życia w Chorobie Alzheimera (QoL-AD) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik każdej wersji to suma punktów, 13–52; im wyższy, tym lepsza jakość życia. Można też obliczyć wynik łączny, w którym ocena pacjenta ma podwójną wagę: (2 × wynik pacjenta + wynik opiekuna) / 3. Skala nie ma progów – wyniki porównuje się w czasie.
Oceny pacjentów są zwykle wyższe niż oceny opiekunów; rozbieżność nie świadczy o niewiarygodności chorego, lecz o różnych perspektywach. Na ocenę opiekuna wpływają jego własne obciążenie i nastrój, a na ocenę pacjenta – m.in. depresja i świadomość choroby.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
QoL-AD mierzy jakość życia w otępieniu i nie służy do rozpoznania. Logsdon i wsp. (2002) wykazali dobrą spójność wewnętrzną i rzetelność test–retest zarówno w wersji pacjenta, jak i opiekuna u osób z MMSE ≥10. Oceny pacjentów są zwykle wyższe niż oceny opiekunów, na które wpływa ich własne obciążenie – dlatego warto zbierać obie wersje.
Publikacja źródłowa: Logsdon RG, Gibbons LE, McCurry SM, Teri L, J Ment Health Aging 1999; Psychosom Med 2002.
Podobne skale i kwestionariusze
Funkcje poznawcze ocenia Krótka Skala Oceny Stanu Umysłowego (MMSE), a objawy depresji u osób z otępieniem – Skala Cornell do Oceny Depresji w Otępieniu (CSDD). Objawy psychopatologiczne i zaburzenia zachowania mierzy Inwentarz Neuropsychiatryczny (NPI), a obciążenie opiekuna – Skala Obciążenia Opiekuna Zarit (ZBI).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
